Əsas xəbərlər
“Qazprom” un Türkiyəyə qaz ixracı 125% artıb Zelenski Mərkəzi Bankın rəhbərini dəyişməyi planlaşdırır Kapital Bank-ın aktivləri 14.7% artıb -HESABAT Dolların sabaha olan rəsmi məzənnəsi AÇIQLANIB “Mətanət A” məhsulları tədrisdə istifadə olunur Gürcüstanın Azərbaycana borcu açıqlanıb Məşhur aparıcı 2021-ci ilin avtomobilini seçib “Embafinans” QSC-nin istiqrazları Bakı Fond Birjasında listinqə daxil edilib Prezident Füzulidə hər evin neçə sot torpağı olacağını açıqlayıb Tələbələr koronavirusa yoluxdu: Universitetdə dərslər məsafədən tədrisə keçdi – RƏSMİ “Netwoking Azerbaijan” növbəti tədbirini keçirib Azərbaycan ötən həftə Voronej vilayətindən süd və kolbasa idxal edib Fransız lüks markalarının səhmləri kəskin UCUZLAŞDI Bank VTB (Azərbaycan) ASC TENDER ELAN EDİR Azad olunan ərazilərdə sosial infrastrukturun qurulmasına dair təkliflər təqdim edilib İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi əlavə 2,4 milyon manatlıq dərman alır Sabah leysan olacaq – PROQNOZ Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib Daha 5 startapa şəhadətnamə verildi Nazirlik: “1 milyonadək işçinin maaşı və 130 minədək tələbənin təqaüdü artırılacaq” ASAN Xidmət tender elan edir Nağdsız ödənişlərdən hər hansı vergi tutulması ilə bağlı açıqlama -RƏSMİ Bakıda 20 nömrəli məktəb distant tədrisə keçib – RƏSMİ Rezidenturanın boş qalan yerlərinə qəbul elan edilib Tesla səhmləri 7 ay ərzində 50% bahalaşıb Azərbaycana gətirilən avtomobillərin sayı AÇIQLANDI – RƏSMİ Anar Əskərov: Marketinq tədbirləri TV izləməyən təbəqəyə təsir etmir Sosial təminat növləri üzrə ödəniş dörd faizə yaxın artıb Azərbaycanla Qətər arasında viza rejimi ləğv edilib Xalq Bankın ödəniş kartlarını Hesab.az-da PULSUZ əldə edin! Orxan Məmmədov: Müvafiq istiqamətlər üzrə 15 layihə maliyyələşdirilib Dövlət başçısının yeni sərəncamı ilə sosial ödənişlərin artımı kimləri əhatə edəcək? – Nazirlik açıqladı “Heç bir kredit götürmədən bu işləri görəcəyik” Bakı Limanının ümumi yük dövriyyəsi 21% artıb 275 ailə Hövsan Yaşayış Kompleksində güzəştli mənzilə sahib olub Yeni İli Şahdağ oteldə keçirmək istəyənlər üçün ƏLA ŞANS Kaspersky xəbərdarlıq edir: zərərli proqrama yönləndirən məktub ala bilərsiniz “SOCAR İstiqrazlarını bizim vasitəmizlə alan fiziki şəxslərin illik 5% qazanmasını təmin edirik” Deputat şəhid anasının “uşaq pulu” ilə bağlı təklifindən danışdı İlham Əliyev xalqa müraciət etdi PAŞA Bank “SIBOS 2021” Beynəlxalq Bankçılıq Forumunda iştirak edib Hökumət maaş, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı təklifləri oktyabrın 21-dək təqdim edəcək Çin iqtisadiyyatı 9,8% böyüyüb Xarici bazarlarda müşahidə olunan inflyasiya Azərbaycana da təsir edir – ARAŞDIRMA İngiltərədə yüksək məvaciblə “Simpsonlar”ı izləyəcək şəxs axtarılır İcbari siğorta üzrə bilmək lazım olan doqquz VACİB MƏQAM Başqırdıstandan Azərbaycana quş əti və yumurtanın gətirilməsinə məhdudiyyət qoyulub Bu il Azərbaycanda qaydaları pozan sürücü və piyadaların sayı açıqlanıb Beynəxalq Bank işçi axtarır Neft kəskin bahalaşdı “İnvestorlar daha böyük bazar dalğalanmalarına hazır olmalıdır” Qızıl yenidən UCUZLAŞDI “Google”dan Azərbaycana bayram təbriki Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günüdür Xudafərin körpüsünün işğaldan azad edilməsindən 1 il keçdi Mərkəzi Bank rəsmi valyuta məzənnələrini AÇIQLAYIB Artımlar 1,8 milyon vətəndaşı əhatə edəcək Hökumət maaşların artırılması ilə bağlı işlərə başladı Novak: Avropadan əlavə qaza tələbat yoxdur Əməkhaqları, pensiyalar, sosial müavinətlər və təqaüdlər artırılır – Sərəncam Yeni tarif dəyişikliklərinin – İzahı Tarif Şurası işığın və qazın qiymətinə dəyişiklik etdi Onun ixtirası ilə görə bilməyən insanın görmə qabiliyyəti bərpa oluna bilər Azərbaycan Sənaye Bank-nın kredit portfeli 28,5% azalıb-HESABAT Ərdoğan Azərbaycanla yeni qaz müqaviləsindən danışdı “Bitcoin”in qiyməti 60 min dolları ötüb-REKOR BAHALAŞMA Xalq Bank III rübün yekunlarını elan etdi Günəş, qum və dəniz tətili – DUBAY TURU Havanın temperaturu kəskin enəcək – XƏBƏRDARLIQ Bank Respublika işçi axtarır Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib Peşə təhsili kredit sistemi ilə təşkil olunacaq Deputat TƏBİB və nazirliyi tənqid etdi Son sutkada koronavirusa yoluxanların SAYI AÇIQLANDI Prezident: Azərbaycan İrandan Ermənistana və daha sonra Avropaya narkotrafik marşrutunu bağlayıb İlham Əliyev: Biz ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması şərti ilə sərhədlərin delimitasiyasına dair Ermənistanla danışıqlara başlamağa hazırıq 18 Oktyabr – Müstəqilliyin Bərpası Günü iş günü sayılacaq Deputat İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin fəaliyyətini yoxlamağa çağırdı 3 sərhəd keçid məntəqəsi arasında avtomobil yolunun tikintisi davam edir “AzFinance” İnvestisiya Şirkəti sahibkarlara onlayn sertifikatlı təlim keçib PAŞA Bank rəsmisi: PAŞA Bank qızıla investisiya etməyib İlham Əliyev: Ağdam şəhərini Qafqazın Hirosiması adlandırırlar FAO Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sahəsində 270-dən çox layihə reallaşdırıb Rövnəq Abdullayev TOTAL şirkətinin nümayəndələri ilə görüşüb Milli Məclisdə səhiyyə xərclərinin artırılması təklif olunub Pay torpaqlarına reyestr çıxarışının verilməsinə görə rüsum tutulmayacaq Ekonom Gürcüstan TURU Əmək qabiliyyətinin itirilməsi və ya ölüm hallarına görə təzminat alınması sığorta ilə mümkündür? – AÇIQLAMA Memarlar İttifaqının 85 illik yubileyinə həsr olunan poçt markası buraxılıb Mikayıl Cabbarov türk səfirlə Preferensial Ticarət Sazişinin genişləndirilməsini müzakirə edib Bank of Baku işçi axtarır Unibankda mikro kreditlərin 25%-i avtomatlaşdırılmış sistemlə ayrılır Bakının “Ukrayna dairəsi”ndə konflikt nöqtələrinin sayı 170-dən 23-ə enəcək Ötən ay daha çox hansı xəstəliklərə görə həkimə müraciət olunduğu açıqlanıb Yeni “Land Cruiser”lərin qiyməti “əl yandırır” Azərbaycan iqtisadiyyatı 5%-ə yaxın böyüyüb Naxçıvan Dövlət Ehtiyatları Agentliyi publik hüquqi şəxs yaradılıb Azərbaycanın qeyri-neft ÜDM-i 6,2% artıb Kaspersky-dən kiberbullinqlə bağlı AÇIQLAMA Azərbaycanın pərakəndə ticarət dövriyyəsi 2,8% artıb Milli Məclisin iclası başlayıb Türkiyə Azərbaycandan əlavə 11 mlrd. kubmetr qaz alacaq Azərbaycanda muzdlu işçilərin sayı artıb, ortaaylıq əməkhaqqı 725 manatı keçib Kapital Bank aztəminatlı ailələrə dəstəyini davam etdirir PAŞA Kapital investisiya şirkəti “Silk Vey Vest Aviaşirkəti”-nin 50 milyon dollarlıq istiqraz buraxılışını həyata keçirəcək Azərbaycanda ortaillik inflyasiya 5,2% təşkil edib Məktəblərdə dərsliklər çatışmır? – Nazir müavinindən AÇIQLAMA Benksinin doğrayıcı ilə kəsilmiş rəsmi rekord qiymətə satılıb “Facebook” rəhbərindən “WhatsApp”dakı yeniliklə bağlı paylaşım Buster doza vurduranların sağ qalmaq şansı dəfələrlə artacaq Azərbaycanda yeni peşə təhsili ixtisasları yaradıldı – QƏRAR “Savalan” ASC səhmdarlarının iclası keçiriləcək Bir il əvvəl bu gün azad edilən ərazilər – SİYAHI Qida məhsullarının reytinqi hazırlanıb Vətəndaşların DİQQƏTİNƏ: Bakının bəzi yerlərində su olmayacaq Koronavirusla bağlı SON STATİSTİKA Microsoft LinkedIn-in Çində fəaliyyətini dayandırır Bakı Dövlət Universiteti tender elan edir Kapital Bank işçi axtarır “OBA”marketdə 74 minlik mənimsəmə Bitkoin yenidən rekord həddə BAHALAŞDI Bayden borc limitini artıran qanun layihəsini imzalayıb Neft BAHALAŞIB Zelenskinin Britaniyaya səfər tarixi açıqlandı Müdafiə Nazirliyi daha bir açıqlama yaydı Mərkəzi Bank rəsmi valyuta məzənnələrini AÇIQLAYIB Avropada qazın qiyməti bahalaşdı Azərbaycandakı banklar dollar qəbulunu dayandırıb SOCAR neft hasilatını artırıb-HESABAT Dolların sabaha olan rəsmi məzənnəsi AÇIQLANIB Nazir: “Azərbaycan neftin hazırkı qiymətlərindən razıdır” Maliyyə Nazirliyinin istiqrazlarının yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçiriləcək Yoluxanların sayı bu gün də artdı Dünya maşın bazarında SON VƏZİYYƏT Rövnəq Abdullayev Əlcəzairin səfiri ilə görüşüb Ermənilər Qarabağda olan mədəni abidələrin 95%-ni məhv ediblər – NAZİR Anar Əliyev Caspian Energy Clubun təşkil etdiyi “CEO Lunch”-da iştirak edib Daha bir marşrut avtobusunda önənişlər “BakıKart”la olacaq İnstagram yenidən çökdü Prezident 3,3 milyon manat ayırdı PAŞA Bank rəsmisi: Ümumilkdə 38-ə yaxın fərqli xarici partnyorla geniş əməkdaşlıq edirik Ölkədə əks-göstəriş sertifikatı alanların sayı məlum olub “Hyundai” avtomobilləri üçün çip istehsalına başlayacaq Daimler yeni Mercedes-Maybach konseptini hazırlayır OPEC + nazirləri 2021-ci ilin dekabrında üz-üzə görüşlərini bərpa edə bilərlər Bakı Metropoliteni tender elan edir Sabaha olan HAVA PROQNOZU Azərbaycan və Lukoyl alternativ enerji sahəsindəki layihələri müzakirə edir İndiyədək neçə yeniyetmə vaksinasiya olunub? – RƏSMİ Azərbaycana neçə ölkədən quşçuluq məhsulu gətirilmir? – RƏSMİ Bank VTB (Azərbaycan) ASC tender elan edir

Səhm almaq niyə yaxşıdır?

Səhm almaq niyə yaxşıdır?

Hər bir investor və investor olmaq istəyən şəxs ilk növbədə suallara düzgün cavab verməlidir. Niyə mən investisiya edirəm və bu maliyyə dünyası necə bir yerdir? Niyə yaranıb və.s. kimi vacib suallara özünün cavab tapması vacibdir. Sonrasında düşdüyü mühitdə özünün məqsədlərini bilməlidir. Maliyyə bazarlarında oyun elementlərindən tutmuş, biznesin tam olaraq ələ keçirilməsi planlarına kimi məqsədi olan insanlara və ya hüquqi şəxslərə rast gəlmək olar. İnvestorların məqsədlərindən asılı olaraq maliyyə bazarlarında fərqli alətlər də görmək olar. Misal üçün səhmlər, istiqrazlar, törəmə maliyyə alətləri, hedcinq instrumentləri, valyuta bazarını göstərmək olar. Klassik investisiyada əsas diqqət səhm bazarlarında yəni fond bazarlarına yönəldilir. 

Bildiyiniz kimi Azərbaycanda nominaldan fərqli olaraq real gəlirlilik əldə etmək çox çətindir. Ölkədə investisiya alətlərinin az olması və gəlirlilik göstəriciləri aşağıdır. İnvestor manatda 6-8% arası depozitlər, istiqrazlarda təxmini o rəqəmlərlə qarşılaşır. Dolların məzənnəsinin artıq uzun müddət eyni səviyyələrdə qalması da eyni nəticələrə gətirib çıxarır. Əlbətdə ki, bu yatırımlara risksiz yatırım kimi baxırlar. Amma dünyada sürətlənən inflyasiya şəraitində investorlar 0% – ə yaxın və bəzi hallarda mənfi gəlirliklə qarşı – qarşıya qalırlar. Gəlirliliyi artırmaq üçünsə risk etmək vacibdir. Klassik nəzəriyyədə çox risk, çox gəlirlilik deməkdir. 

Səhm almaq niyə yaxşıdır? 

Səhmi kapital bazarlarındakı digər alətlərdən fərqləndirən əsas cəhət investora şirkətdə payçı olmaq və səs vermə hüququ verir. Əlavə olaraq mənfəətlə işləyən bir şirkətdən dividend almaq kimi də bir hüququ var. Bundan əlavə səhmin dəyərinin artması halında da yatırımlarının kağız üzərində gəlirliliyi artır. Azərbaycanda səhm bazarı aktiv olmasa da xarici bazarlarda işlər tamam fərqlidir. ABŞ – ın tanınmış indeksi SnP500 indeksinin 50 illik orta gəlirliyinə nəzər salsaq dollarda rəqəmlər 11-12% arası dəyişir. Aşağıda göstərilən histoqramda indeksin hansı aralıqda daha çox gəlirliyə malik olmasına nəzər yetirmək mümükündür.

Düzdür indekslər korreksiya (fərqli səbəblərdən ola bilər – Pandemiya kimi) edə bilərlər amma hər zaman yenidən əvvəlki səviyyələrə qayıdırlar. Niyə? Bunun bir çox fərqli cavabları var amma iqtisadiyyat inkişaf etməli və böyüməlidir kimi sadə cavab vermək olar. 

 

Səhmlərə investisiya edilən zaman ilk növbədə onu nəzərə almaq lazımdır ki, investisiyanın gəlir gətirməsi üçün sizə vaxt lazımdır və bu  əksər hallarda siz düşündüyünüzdən də uzun olur. Bazarlarda bir şirkətin səhmlərinin qiyməti və indeksi isə  iqtisadiyyatın müəyyən zaman aralığında göstərdiyi nəticələri dəyərləndirməyə zaman lazımdır. Misal kimi Teslanın 2017 – 2019 – cu illərdəki vəziyyətinə baxa bilərsiniz. İndiki rəqəmlərdən çox uzaq və az hərəkətlilik. Amma 3 il sonra 10 dəfə daha baha təklif olunur. 

Bununla yanaşıbazar kapitallaşması çox yüksək olan səhmlərə üstünlük verməyiniz sizin kapitalın defolt riskini azaldar amma gözlənilən yüksək gəliri gətirməz. 2 trilyon bazar dəyəri olan bir şirkətin 2 – 3 il ərzində 6 trilyon olması ehtimalı azdır nəyinki 50 milyard dəyəri olan şirkətin 300 milyard olması. Bu zaman isə əlavə risklər ortaya çıxır. Həmən 50 milyardlıq səhmlərdən lazım olanı tapmaq. Səhv edəcəyiniz təqdirdə həm vəsaitiniz zərər görəcək həm də uzun müddətli gözləmə zamanı vaxtınız itəcək. Bu səbəbdən kapitalınızı daha çox professionallara tapşırsanız və ya onlardan məsləhət alsanız daha yaxşı olar. 

Fond bazarlarında yeni başlayan və çox risk etmək istəməyən investorların indekslərəinvestisiya qoymasının düzgün olması qənaətindəyəm. Bunun üçün ETF – lərdən istifadə etməyi məsləhət görərdim. Sadə dillə desək ETF – əvvəlcədən düşünülmüş strategiya əsasında səhmlərin toplusudur. Bir növ səbət. Siz isə o səbəti 1 səhm kimi ala bilmək imkanı əldə edirsinz. Bu səbəbdən indesk yatırımları zamanı ən gözəl seçim ETF – lərdir. Professionalların belə fond bazarlarında aktiv investisiya vasitəsi ilə uzun müddətli periodda indeksi keçmələri çox çətin olur və bu çox az adamın bacaracağı bir şeydir. Nisbət qeyd edilməli olsa bir çox uğurlu Uorren Buffet – ə inanılmaz sayda uğursuz investor düşür. 

İndeksə yatırım digər tərəfdən investora psixoloji olaraq az təzyiq edəcək, uzun müddətli periodlarda stabil olaraq fond bazarlarının gətirdiyi gəlirliliklərdən yararlanmağa imkan verəcək. ABŞ və dünya üzrə digər nəhəng şirkətlərin gəlirliyini öz gəlirinizə çevirə bilərsiniz. Bunun üçün düzgün məsləhət, tələsmədən yatırım etmək və gözləmək bacarığı çox vaxcibdir. 

Müəllif: Tamerlan Bayramlı 

Plato Capital and Co. İnvestisiya şirkətinin Direktor müavini 

SHARE THIS STORY

FacebookTelegramTwitter