İİB Qrupu və Bakı Özəl Sektor Forumu: Regional inteqrasiya qlobal iqtisadi arxitekturanın yeni mərhələsi kimi

Özəl sektorun inkişafında yeni iqtisadi mərhələ

İslam İnkişaf Bankı Qrupunun 14-cü Özəl Sektor Forumu 16–19 iyun tarixlərində Bakı Konqres Mərkəzində keçirilərək “Dayanıqlı rifah üçün regional inteqrasiya” mövzusu ətrafında qlobal iqtisadi gündəmin əsas platformalarından birinə çevrilmişdir. Forum Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin yüksək himayəsi altında təşkil olunaraq dövlət və özəl sektor arasında beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırmışdır.

Forumda 60 ölkədən 1400-dən artıq iştirakçı iştirak etmiş, 70-dən çox məruzəçi çıxış etmiş, 40-dək sərgi iştirakçısı layihələrini təqdim etmiş, ümumilikdə 17 panel və tədbir həyata keçirilmişdir. Eyni zamanda 250-dən çox B2B və B2G görüş keçirilmiş və bu görüşlər nəticə etibarilə forumun real iqtisadi razılaşmalar platformasına çevrildiyini göstərmişdir. Nəticə olaraq ümumi dəyəri 4,7 milyard ABŞ dollarından artıq olan 32 saziş və anlaşma memorandumu imzalanmışdır.

BEYNƏLXALQ KONTEKST: Qlobal iqtisadi dəyişikliklər və inkişaf maliyyəsi

Qlobal iqtisadi mühitdə artan qeyri-müəyyənliklər fonunda inkişaf maliyyə institutlarının rolu daha da güclənmişdir. İslam İnkişaf Bankı Qrupunun 2025-ci il üzrə göstəricilərinə əsasən, dünya iqtisadi artımı 3,4% səviyyəsinə enmişdir. Buna baxmayaraq, İİB üzv ölkələri orta hesabla 4,0% iqtisadi artım nümayiş etdirmişdir ki, bu da inkişaf maliyyə institutlarının sabitləşdirici funksiyasını təsdiqləyir.

Eyni dövrdə İİB Qrupunun maliyyə portfelində 15,8 milyard ABŞ dolları həcmində xalis təsdiqlər qeydə alınmışdır və bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə 20,2% artım deməkdir. Qrup üzrə xərclər 11,0 milyard ABŞ dolları, ödənişlər isə 10,3 milyard ABŞ dolları təşkil etmişdir. Hesabat dövründə 77 layihə tamamlanmışdır.

Bundan əlavə, iqlim maliyyəsinin ümumi portfeldə payı 42% səviyyəsinə yüksəlmişdir ki, bu da inkişaf banklarının yaşıl iqtisadiyyata keçid prosesini sürətləndirdiyini göstərir.

AZƏRBAYCAN KONTEKSTİ: Regional iqtisadi mərkəzə çevrilmə prosesi

Bakı forumu Azərbaycanın regional iqtisadi inteqrasiyada artan rolunu bir daha nümayiş etdirmişdir. Forumun Bakıda keçirilməsi ölkənin Avropa və Asiya arasında strateji iqtisadi körpü funksiyasını daha da gücləndirmişdir.

Azərbaycanın bu prosesdə iştirakı investisiya mühitinin genişləndirilməsi və özəl sektorun inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır. İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarovun çıxışında qeyd olunduğu kimi, ölkə regional bağlantıların gücləndirilməsi, iqtisadi şaxələndirmə və dayanıqlı inkişaf strategiyası istiqamətində rolunu genişləndirməkdədir.

Forum çərçivəsində ümumi dəyəri 4,7 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya paketi formalaşmışdır ki, bu da Azərbaycanın regionda investisiya axınlarının mərkəzlərindən birinə çevrildiyini təsdiqləyir.

İNNOVASİYA VƏ ÖZƏL SEKTOR: Yeni maliyyə ekosisteminin formalaşması

Qlobal iqtisadi transformasiya şəraitində İslam İnkişaf Bankı Qrupu özəl sektorun inkişafda yalnız iştirakçı deyil, aparıcı qüvvə olduğunu ön plana çıxarmışdır. Bu yanaşma maliyyə resurslarının səfərbər olunması, risklərin idarə edilməsi və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi ilə müşayiət olunur.

Qrupun struktur institutlarının göstəriciləri bu transformasiyanın miqyasını aydın şəkildə əks etdirir. ICIEC fəaliyyətə başladığı gündən 139 milyard ABŞ dollarından çox sığorta təminatı təqdim etmişdir. Bunun 108 milyard ABŞ dolları ticarət əməliyyatlarına, 31 milyard ABŞ dolları isə investisiya dəstəyinə yönəldilmişdir.

ICD ümumilikdə 7,1 milyard ABŞ dolları həcmində maliyyələşmə təsdiqləmiş və 5,6 milyard ABŞ dolları ödəniş həyata keçirmişdir. ITFC isə 2008-ci ildən bu günədək 96 milyard ABŞ dollarından çox maliyyələşmə təmin etmişdir və bunun 20 milyard ABŞ dolları kiçik və orta biznesin inkişafına yönəlmişdir.

Bu rəqəmlər göstərir ki, İİB Qrupu klassik kredit modelindən çıxaraq ticarət, sığorta, investisiya və texniki yardım komponentlərini birləşdirən inteqrasiya olunmuş maliyyə ekosisteminə çevrilmişdir.

Regional inteqrasiya və yeni iqtisadi model

Bakıda keçirilən 14-cü Özəl Sektor Forumu göstərmişdir ki, müasir qlobal iqtisadi inkişaf artıq tək dövlətlərin deyil, regional inteqrasiya və çoxtərəfli maliyyə institutlarının birgə fəaliyyətindən asılıdır. 60 ölkənin iştirakı, 1400-dən artıq iştirakçı, 70-dən çox məruzəçi, 40-dək sərgi iştirakçısı, 17 panel müzakirəsi, 250-dən çox B2B və B2G görüş və 4,7 milyard ABŞ dollarından artıq 32 saziş bu platformanın real iqtisadi təsir gücünü sübut etmişdir.

Beləliklə, İslam İnkişaf Bankı Qrupu qlobal inkişaf arxitekturasında mühüm maliyyə və institusional aktor kimi mövqeyini daha da gücləndirmiş, Azərbaycan isə bu prosesdə yalnız ev sahibi deyil, həm də Avrasiya regionunda iqtisadi inteqrasiyanın fəal mərkəzlərindən biri kimi çıxış etmişdir.