Süni intellekt və data əsaslı idarəetmə biznes proseslərini dəyişir - Lalə Mehvaliyeva

Süni intellekt artıq biznes dünyasında gələcəyin texnologiyası deyil, bu gün rəqabət üstünlüyü yaradan əsas vasitələrdən biridir. Şirkətlər marketinqdən müştəri xidmətlərinə, məlumat analizindən qərarverməyə qədər bir çox sahədə AI həllərindən istifadə etməyə başlayırlar. Bununla yanaşı, süni intellektin biznes proseslərinə düzgün inteqrasiyası, rəqəmsal transformasiya, media monitorinqi və müştəri rəylərinin effektiv idarə olunması sahibkarlar üçün əsas çağırışlardan biri olaraq qalır.

"Neurotime" MMC-nin Biznesin Strateji inkişafı departamentinin direktoru Lalə Mehvaliyeva Fins.az-a müsahibəsində Azərbaycanda süni intellektin tətbiqi, sahibkarların ən çox yol verdiyi səhvlər, marketinqdə data əsaslı qərarvermənin əhəmiyyəti və gələcəyin biznes trendləri ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.

- Azərbaycanda sahibkarlar süni intellektdən nə dərəcədə istifadə edirlər? Bu sahədə vəziyyəti necə qiymətləndirirsiniz?

- Azərbaycanda süni intellektə maraq son dövrdə nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Bir çox sahibkar artıq bu alətlərdən mətn hazırlanması, dizayn, satış yazışmaları, müştəri sorğularının cavablandırılması, hesabatların formalaşdırılması və məlumatların ilkin analizi üçün istifadə edir.

Lakin əsas məsələ yalnız süni intellekt alətlərindən istifadə etmək deyil. Əsas məsələ şirkət daxilində hansı proseslərin avtomatlaşdırıla, sürətləndirilə və ya daha dəqiq idarə oluna biləcəyini müəyyən etməkdir. Hazırda bizneslərin bir hissəsi hələ də bu prosesləri düzgün xəritələndirməyib. Bəziləri isə texnologiyanı yalnız əlavə xərc kimi görür və onun uzunmüddətli operativ üstünlüklərini yetərincə qiymətləndirmir.

Əslində, xüsusilə təkrarlanan işlərdə — müştəri müraciətlərinin cavablandırılması, məlumatların toplanması, hesabatların hazırlanması, satış lead-lərinin ilkin təsnifatı, sosial media rəylərinin analizi kimi sahələrdə süni intellekt əmək yükünü ciddi şəkildə azalda bilər. Bu, əməkdaşların daha strateji, yaradıcı və gəlir gətirən işlərə fokuslanmasına imkan verir.

Mənim fikrimcə, Azərbaycanda əsas mərhələ artıq “süni intellektdən istifadə edəkmi?” sualı deyil. Əsas sual budur: “Süni intellekti biznes proseslərimizə necə düzgün inteqrasiya edək?”

- Süni intellektdən istifadə etmək istəyən bizneslər ən çox hansı səhvlərə yol verirlər?

- Bizneslərin ən çox yol verdiyi səhv süni intellekti konkret məqsəd və problem müəyyən etmədən tətbiq etməyə çalışmasıdır. Bəzən şirkətlər hansı prosesi yaxşılaşdırmaq istədiklərini dəqiqləşdirmədən müxtəlif alətlər alır, lakin nəticədə həmin texnologiyalar gündəlik iş prosesinə inteqrasiya olunmur.

İkinci mühüm səhv süni intellektdən dərhal tam və səhvsiz nəticə gözləməkdir. Süni intellekt insan qərarverməsini tam əvəz edən sistem deyil. O, düzgün məlumat, aydın təlimat, insan nəzarəti və davamlı təkmilləşdirmə ilə yüksək nəticə verir.

Digər problem isə nəticələrin ölçülməməsidir. Şirkət əvvəlcədən müəyyən etməlidir ki, tətbiq olunan həll hansı göstəricini yaxşılaşdırmalıdır: cavab müddəti, satış konversiyası, müraciətlərin sayı, əməkdaşların vaxtına qənaət, xidmət keyfiyyəti və ya xərclərin azalması.

Əgər bu göstəricilər müəyyən edilmirsə, biznes süni intellektə investisiya edir, lakin onun real faydasını ölçə bilmir. Bu isə həm vaxt, həm də resurs itkisinə səbəb olur.

- Bu gün sahibkarlar marketinq və reklam xərclərindən daha yaxşı nəticə almaq üçün nələrə diqqət etməlidirlər?

- Bu gün marketinqdə əsas məsələ yalnız reklam büdcəsini artırmaq deyil, həmin büdcənin harada və hansı nəticə ilə istifadə edildiyini anlamaqdır. Sahibkarlar marketinq fəaliyyətini mümkün qədər ölçülə bilən göstəricilər üzərindən idarə etməlidirlər.

Sosial mediada reklam nəticələrini izləmək nisbətən asandır: baxış sayı, kliklər, müraciətlər, satışlar, paylaşım və şərhlər kimi indikatorlar mövcuddur. Amma televiziya, radio, xəbər saytları və digər ənənəvi media kanallarında yayımlanan reklamların əhatəsini və görünürlüğünü izləmək daha çətin olur.

Bu nöqtədə media monitorinqi sistemləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şirkət reklamının hansı tarixdə, hansı televiziya və ya radio kanalında, hansı saatda, neçə dəfə və hansı mövqedə yayımlandığını izləyə bilər. Bu məlumatlar marketinq komandalarına kampaniyanın icrasını yoxlamağa, müqavilə öhdəliklərini nəzarətdə saxlamağa və gələcək reklam planlamasını daha düzgün qurmağa kömək edir.

Daha effektiv marketinq üçün şirkətlər üç suala cavab verməlidir: reklam kimə çatdı, hansı nəticəni yaratdı və növbəti büdcə hara yönləndirilməlidir? Bu suallara cavab yalnız data və sistemli monitorinq vasitəsilə verilə bilər.

- Müştərilərin sosial şəbəkələrdə yazdıqları rəy və şərhlər biznes üçün nə qədər vacibdir? Şirkətlər bundan necə faydalana bilər?

- Xüsusilə B2C istiqamətində çalışan şirkətlər üçün sosial media rəyləri müştəri davranışını anlamağın ən vacib mənbələrindən biridir. Müştəri üçün sosial şəbəkədə şərh yazmaq, paylaşım etmək və ya birbaşa mesaj göndərmək, qaynar xəttə zəng etməkdən və ya rəsmi müraciət yaratmaqdan daha rahatdır.

Bu səbəbdən sosial media artıq sadəcə marketinq kanalı deyil. O, həm də müştəri xidmətləri, reputasiya idarəçiliyi, məhsul təkmilləşdirilməsi və satış üçün vacib məlumat mənbəyidir.

Şirkətlər sosial media rəylərindən bir neçə istiqamətdə faydalana bilər. İlk olaraq, müştərinin ən çox hansı mövzulardan narazı olduğunu görmək mümkündür. İkinci olaraq, təkrar olunan suallar müəyyən edilərək həm xidmət prosesləri, həm də məlumatlandırma materialları təkmilləşdirilə bilər. Üçüncüsü, müsbət rəylərdən istifadə etməklə müştəri məmnuniyyəti və brend etibarı gücləndirilə bilər.

Süni intellekt əsaslı analiz sistemləri bu prosesdə daha böyük üstünlük yaradır. Minlərlə şərhi avtomatik olaraq müsbət, mənfi və neytral kateqoriyalara ayırmaq, əsas şikayət mövzularını müəyyən etmək və kritik müraciətləri operativ şəkildə aidiyyəti komandaya yönləndirmək mümkündür.

Ağıllı bizneslər sosial mediada yazılan rəyləri sadəcə cavablandırmır. Onları biznes qərarları üçün məlumat mənbəyinə çevirirlər.

- Süni intellekt gələcəkdə bizneslərin işini necə dəyişəcək? Sahibkarlar bu dəyişikliklərə indidən necə hazırlaşmalıdır?

- Süni intellekt bizneslərin iş modelini əsasən üç istiqamətdə dəyişəcək: sürət, xərc optimizasiyası və qərarvermə keyfiyyəti.

Birinci istiqamət sürətdir. Müştəri müraciətlərinin cavablandırılması, məlumatların emalı, hesabatların hazırlanması, sənədlərin təsnifatı və satış proseslərində ilkin əlaqə kimi işlər daha qısa müddətdə həyata keçiriləcək.

İkinci istiqamət xərclərin optimizasiyasıdır. Süni intellekt təkrarlanan və çox vaxt aparan işləri avtomatlaşdırdıqca, şirkətlər əməkdaş resurslarını daha yüksək dəyər yaradan fəaliyyətlərə yönləndirə biləcəklər. Burada məqsəd insanları əvəz etmək deyil, onların işini daha səmərəli etməkdir.

Üçüncü və daha strateji istiqamət qərarvermədir. Süni intellekt biznesə proseslərdəki problemləri daha tez görməyə kömək edir. Hansı mövzuda daha çox müştəri şikayəti var, hansı məhsul daha çox maraq yaradır, hansı satış mərhələsində itkilər baş verir və hansı proses əlavə xərc yaradır — bunlar daha aydın görünür.

Sahibkarların indidən etməli olduğu əsas iş şirkət daxilində ən çox vaxt və resurs tələb edən prosesləri müəyyənləşdirməkdir. Sonra isə böyük və riskli transformasiya ilə deyil, kiçik və ölçülə bilən pilot layihələrlə başlamaq lazımdır.

Süni intellekt gələcəkdə bizneslər üçün seçim deyil, rəqabət qabiliyyətinin vacib elementinə çevriləcək. Bu transformasiyaya erkən başlayan şirkətlər həm daha çevik olacaq, həm də bazardakı dəyişikliklərə daha sürətli uyğunlaşacaqlar.