Startap bazarında AI, FinTech və DeepTech liderliyini qoruyur

Fins.az – Startap ekosistemi innovativ ideyaların biznesə çevrilməsini təmin edən sahibkarlar, investorlar, universitetlər, dövlət qurumları, akselerasiya proqramları, inkubatorlar və vençur fondlarını birləşdirən mühüm iqtisadi mühit kimi qlobal inkişafda əhəmiyyətli rol oynayır. Güclü startap ekosistemi yeni texnologiyaların inkişafını sürətləndirir, yüksək əlavə dəyər yaradan şirkətlərin formalaşmasına şərait yaradır və ölkələrin rəqabət qabiliyyətini artırır.

Son illərdə süni intellekt (AI), maliyyə texnologiyaları (FinTech), səhiyyə texnologiyaları (HealthTech), yaşıl texnologiyalar (GreenTech), kibertəhlükəsizlik və dərin texnologiyalar (DeepTech) qlobal startap bazarının əsas inkişaf istiqamətlərinə çevrilib. Dövlətlərin innovasiya siyasəti və vençur kapitalına çıxış imkanları isə ekosistemlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas amillər hesab olunur.

Qlobal startap bazarında AI investisiyaların əsas istiqamətidir

Startup Genome-un Global Startup Ecosystem Report 2025 hesabatına əsasən, dünyanın aparıcı startap mərkəzləri innovasiya, investisiya və istedadların cəmləşməsi baxımından inkişafını davam etdirir. Hesabat çərçivəsində 100-dən çox inkişaf etməkdə olan startap ekosistemi və aparıcı innovasiya mərkəzi qiymətləndirilib.

Hesabata görə, son illərdə qlobal startap bazarında investisiyalar əsasən süni intellekt (AI), FinTech, DeepTech, kibertəhlükəsizlik, biotexnologiya və iqlim texnologiyalarına (ClimateTech) yönəlib.

Dealroom-un məlumatına əsasən, Avropanın texnologiya ekosistemi də dinamik inkişaf edir. Belə ki, 2025-ci ildə Paris ilk dəfə bəzi əsas göstəricilər üzrə Londonu geridə qoyaraq Avropanın aparıcı texnologiya mərkəzinə çevrilib.

2017–2024-cü illərdə Paris startaplarının ümumi bazar dəyəri 5,3 dəfə, London startaplarının bazar dəyəri isə 4,2 dəfə artıb. Bununla yanaşı, London 11,3 milyard ABŞ dolları, Paris isə 7,8 milyard ABŞ dolları həcmində investisiya cəlb edib.

Analitiklər bildirirlər ki, investorların marağı hazırda əsasən süni intellekt, kvant texnologiyaları və proqram təminatı sahəsində fəaliyyət göstərən startaplara yönəlib. Onların fikrincə, yaxın illərdə vençur kapitalının əsas hissəsi də məhz bu sahələrə axacaq.

Azərbaycan startap ekosistemində mövqeyini gücləndirib

Azərbaycan da son illərdə innovasiya və startap ekosisteminin inkişafı istiqamətində mühüm irəliləyiş əldə edib.

StartupBlink Startup Ecosystem Report 2025 hesabatına əsasən, Azərbaycan 100 ölkə arasında 74-cü yerə yüksəlib və əvvəlki illə müqayisədə 6 pillə irəliləyib.

Eyni zamanda, Bakı şəhəri qlobal şəhərlər reytinqində 47 pillə yüksələrək Mərkəzi Asiyada ən yüksək inkişaf tempi göstərən şəhərlərdən biri olub.

Hesabatda qeyd edilir ki, Azərbaycan 2025-ci ildə StartupBlink tərəfindən "Greatest Global Progress" (Ən Böyük Qlobal Tərəqqi) mükafatına layiq görülüb. Mükafat ölkənin startap siyasəti, innovasiya infrastrukturu və ekosistemin inkişafı sahəsində əldə etdiyi nəticələrə görə təqdim olunub.

Ölkədə startap ekosisteminin inkişafına İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyi (İRİA), Enterprise Azerbaijan platforması, SABAH.HUB və digər akselerasiya proqramları, Technest təqaüd proqramı, eləcə də dövlət və özəl sektorun innovasiya fondları dəstək verir.

Rəqəmsal infrastrukturun inkişafı da startaplar üçün əlverişli şərait yaradır. Hazırda Azərbaycanda internet istifadəçilərinin sayı 9,23 milyon nəfərə çatıb, internetdən istifadə səviyyəsi 89% təşkil edir, mobil rabitə bağlantılarının sayı isə 12,2 milyon olub. Bu göstəricilər rəqəmsal məhsul və xidmətlər hazırlayan startaplar üçün geniş bazarın formalaşdığını göstərir.

AI və DeepTech yeni nəsil startapların inkişafını sürətləndirir

Qlobal innovasiya ekosistemində əsas diqqət yüksək texnologiyalı və sürətlə miqyaslana bilən biznes modellərinə yönəlir.

Ekspertlərin qiymətləndirməsinə görə, süni intellekt əsaslı startaplar avtomatlaşdırma, generativ AI, məlumat analitikası və biznes proseslərinin optimallaşdırılması sahələrində ən çox investisiya cəlb edən istiqamət olaraq qalır.

FinTech sektorunda rəqəmsal ödənişlər, açıq bankçılıq, rəqəmsal kreditləşmə və blokçeyn həlləri yeni startapların yaranmasını sürətləndirir.

DeepTech sahəsində kvant texnologiyaları, robototexnika, mikroelektronika və yarımkeçirici texnologiyaları yüksək əlavə dəyər yaradan şirkətlərin formalaşmasına imkan yaradır.

GreenTech istiqamətində karbon emissiyalarının azaldılması, bərpa olunan enerji, enerji səmərəliliyi və dairəvi iqtisadiyyat layihələrinə maraq artır.

Bununla yanaşı, Venture Capital və Corporate Venture Capital fondları innovativ şirkətlərin əsas maliyyə mənbələrindən birinə çevrilib. Korporativ vençur investisiyaları yeni məhsulların bazara çıxışını sürətləndirir.

Startapların inkişafına təkan verən digər mühüm amillərdən biri isə Startup-as-a-Service infrastrukturudur. Bulud texnologiyaları, no-code platformaları, API xidmətləri və süni intellekt alətləri məhsulların hazırlanma xərclərini azaldır, bazara çıxış müddətini isə qısaldır.

Azərbaycanın startap ekosistemi inkişaf mərhələsindədir

Mütəxəssislərin fikrincə, startap ekosistemi innovasiya iqtisadiyyatının əsas sütunlarından biri olaraq qalır və süni intellekt, FinTech, DeepTech, eləcə də yaşıl texnologiyalar sahəsində fəaliyyət göstərən startaplar qlobal iqtisadi artımın əsas mənbələrinə çevrilir.

StartupBlink 2025 hesabatında Azərbaycanın 74-cü yerə yüksəlməsi, 6 pillə irəliləməsi və "Greatest Global Progress" mükafatına layiq görülməsi ölkədə innovasiya ekosisteminin inkişafı istiqamətində əldə olunan nəticələrin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, qarşıdakı illərdə süni intellekt, vençur kapitalı, açıq innovasiya platformaları, universitet–biznes əməkdaşlığı və rəqəmsal infrastrukturun inkişafı Azərbaycanın startap ekosisteminin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini daha da artıracaq və ölkənin regionun aparıcı innovasiya mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə töhfə verəcək.