Şokolad qiymətləri rekord səviyyəyə çatdı
Fins.az - Son illərdə insan fəaliyyətinin yaratdığı iqlim dəyişikliyi Qərbi Afrikada ekstremal hava hadisələrinin artmasına səbəb olub və bu, kakao istehsalında kəskin azalmaya gətirib.
Nəticədə Böyük Britaniyada populyar pasxa şokoladlarının qiymətləri son üç ildə orta hesabla iki dəfə artıb. Ekspertlər bu fenomeni “Easter Eggflation” — “pasxa yumurtası inflyasiyası” adlandırırlar.
Energy and Climate Intelligence Unit-in analizi göstərir ki, Böyük Britaniyada şokolad yumurtalarının orta qiyməti 2023-cü ildən etibarən 100 qramlıq Galaxy yumurtasında 105 %, Cadbury Creme Eggs-də 81 %, Lindt Gold Bunny 200 qramlıq şokolad dovşanında isə 77 % artıb və indi 8,42 funt sterlinq (təxminən 9,72 avro) təşkil edir.
2025-ci ildə Avropa İttifaqında şokolad məhsullarının qiyməti 18 % artaraq bütün ərzaq məhsulları arasında ən böyük artımı nümayiş etdirib. Eyni dövrdə istehlak qiymətləri ortalama 2,5 % yüksəlib.
Kakao istehsalına iqlim təsiri
Ekspertlər bildirirlər ki, “pasxa yumurtası inflyasiyası” kakao qiymətlərinin sürətlə artması ilə bağlıdır. Qərbi Afrikadan gələn kakao tədarükünün təxminən 60 %-i İvuar Sahili və Qana kimi nəmli ölkələrdən təmin edilir. Lakin qlobal istiləşmə ekstremal hava hadisələrinin sayını artıraraq son üç ildə kakao istehsalını təxminən 40 % azaldıb. 2023-cü ildə leysan yağışları kakao bitkilərində qara çürüməyə səbəb olub, 2024-cü ildə isə regionda quraqlıq və yüksək istilik məhsuldarlığı pozub.
Chris Yaccarini vurğulayır ki, bu qiymət artımı “iqlim böhranının artıq uzaq perspektiv olmadığını, bu günün reallığı olduğunu göstərən bariz nümunədir”. O əlavə edib ki, pasxa şokoladı yalnız bir nümunədir və digər ərzaq məhsullarının da qiymət artımı fonunda istehlakçılar yüzlərlə avro əlavə xərcləməli olurlar.
Avropanın rolu və adaptasiya tədbirləri
Bəzi Avropa ölkələri iqlim dəyişikliyinə davamlı yeni bitki növləri üzərində eksperimentlər aparır. Məsələn, roxhorn ağacı (carob tree) istiliyə və quraqlığa dözümlüdür və regionda yetişdirilir. Lakin əsas problem hələ də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qalır.
BMT-nin COP29 sammitində 200-dən çox ölkə 2035-ci ilədək inkişaf etməkdə olan ölkələrə iqlim adaptasiyası üçün maliyyə yardımlarını ildə 300 milyard dollara qaldırmaq öhdəliyi götürüb. COP30-da isə bu ölkələr əlavə dəstək tələb ediblər, lakin qərarlar yalnız mövcud öhdəlikləri təsdiqləyib.
Eyni zamanda, Almaniya və bir sıra Qərbi Avropa ölkələri iqlim maliyyə yardımlarını azaldıb, Böyük Britaniya isə bu ay yardımı 14 % azaltmaq niyyətini açıqlayıb, bu da beynəlxalq təhlükəsizlik və xarici ölkələrdə insanların həyatına risk yaradır.
