İslam İnkişaf Bankı Toplantısı fonunda Azərbaycanın iqtisadi perspektivləri
Regional inteqrasiya, investisiya və innovasiya: Azərbaycanın yeni iqtisadi inkişaf mərhələsi
Fins.az – Bakıda keçirilən İslam İnkişaf Bankı (İİB) Qrupunun İllik Toplantıları və onun çərçivəsində təşkil olunan 14-cü Özəl Sektor Forumu Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq gündəmində mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. “Dayanıqlı rifah naminə regional inteqrasiya” mövzusuna həsr olunmuş tədbir yalnız İİB-yə üzv ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə deyil, həm də qlobal iqtisadi çağırışlar fonunda yeni əməkdaşlıq modellərinin formalaşdırılmasına xidmət edir.
Müasir dövrdə geosiyasi risklərin artması, təchizat zəncirlərinin yenidən qurulması, enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallaşması və rəqəmsal transformasiyanın sürətlənməsi regional əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha da artırır. Belə bir şəraitdə Azərbaycan strateji coğrafi mövqeyi, inkişaf etmiş nəqliyyat-logistika infrastrukturu və həyata keçirdiyi iqtisadi islahatlar sayəsində regionun əsas iqtisadi inteqrasiya mərkəzlərindən biri kimi mövqeyini gücləndirir.
Qlobal iqtisadiyyatda yeni tendensiyalar
Beynəlxalq maliyyə institutlarının qiymətləndirmələrinə əsasən, dünya iqtisadiyyatı 2026-cı ildə də qeyri-müəyyənlik şəraitində inkişaf edir. Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondu qlobal iqtisadi artım tempinin əvvəlki onilliklə müqayisədə zəiflədiyini qeyd etsə də, inkişaf etməkdə olan ölkələrin dünya iqtisadiyyatının əsas hərəkətverici qüvvəsi olaraq qaldığını vurğulayır.
Bu kontekstdə islam maliyyəsi xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biridir. İslam İnkişaf Bankının məlumatlarına görə, qlobal islam maliyyəsi bazarının həcmi artıq 3,5 trilyon ABŞ dollarını ötüb. Bu sektorun inkişafı infrastruktur, enerji, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal iqtisadiyyat və innovasiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Eyni zamanda, beynəlxalq ticarətdə alternativ nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyəti artır. Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımaların yeni logistika dəhlizləri üzərindən həyata keçirilməsi Orta Dəhlizin strateji rolunu daha da gücləndirir. Bu isə Azərbaycanın tranzit və logistika potensialını ön plana çıxaran əsas amillərdən biridir.
Azərbaycan iqtisadiyyatı: şaxələndirmə və dayanıqlılıq mərhələsi
Azərbaycanın İslam İnkişaf Bankı ilə əməkdaşlığı ölkənin iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayıb. 1992-ci ildən etibarən formalaşan tərəfdaşlıq nəticəsində İİB Qrupunun Azərbaycanda təsdiqlədiyi layihələrin ümumi həcmi 1,328 milyard ABŞ dollarına çatıb.
Bu vəsait hesabına energetika, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, su təsərrüfatı və özəl sektorun inkişafı istiqamətində çoxsaylı layihələr reallaşdırılıb. Ümumilikdə əməkdaşlıq portfelinə daxil olan 85 layihədən 75-i uğurla tamamlanıb, 10 layihə isə hazırda icra mərhələsindədir.
Son illərdə qeyri-neft sektorunun iqtisadiyyatdakı payının artması Azərbaycanın şaxələndirmə siyasətinin nəticələrini göstərir. Ölkə iqtisadiyyatının 71 faizdən çoxunun qeyri-neft sektorunun payına düşməsi iqtisadi strukturun əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdiyini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın aşağı dövlət borcu göstəriciləri, yüksək strateji valyuta ehtiyatları və sabit maliyyə sistemi də beynəlxalq investorlar üçün mühüm üstünlüklər yaradır. Bu amillər ölkənin investisiya cəlbediciliyini artırmaqla yanaşı, qlobal iqtisadi şoklara qarşı dayanıqlılığını da gücləndirir.
Regional logistika və inteqrasiyanın mərkəzində Azərbaycan
Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşərək regionun əsas logistika qovşaqlarından birinə çevrilir.
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti və ölkənin müasir nəqliyyat infrastrukturu yükdaşımaların həcminin artmasına və tranzit potensialının genişlənməsinə şərait yaradır.
Qlobal ticarət marşrutlarının yenidən formalaşdığı dövrdə Azərbaycanın Orta Dəhlizdəki rolu həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
İnnovasiya və rəqəmsal iqtisadiyyat: yeni inkişaf mühərriki
Müasir iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri innovasiya və texnologiyalardır. Azərbaycanda son illərdə dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması, elektron hökumət həllərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal ödəniş sistemlərinin inkişafı və innovasiya ekosisteminin formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb.
İslam İnkişaf Bankı rəhbərliyi də Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya sahəsində əldə etdiyi nailiyyətləri üzv ölkələr üçün uğurlu model kimi qiymətləndirir.
Perspektiv inkişaf istiqamətləri sırasında süni intellekt, fintex həlləri, yaşıl enerji texnologiyaları, data mərkəzləri, ağıllı logistika sistemləri və rəqəmsal maliyyə alətləri xüsusi yer tutur.
Bununla yanaşı, islam maliyyəsinin mühüm alətlərindən hesab olunan sukuk bazarının inkişafı yeni investisiya imkanlarının formalaşmasına və innovativ maliyyələşdirmə mexanizmlərinin tətbiqinə şərait yarada bilər.
Yeni mərhələnin əsas prioritetləri
Mütəxəssislərin fikrincə, növbəti onillikdə iqtisadi artımın əsas mənbələri yalnız təbii resurslar deyil, insan kapitalı, innovasiya, texnologiya və bilik iqtisadiyyatı olacaq.
Bu baxımdan Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrə investisiyaların artırılması, innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi və regional texnologiya mərkəzi kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsidir.
Bakıda keçirilən İslam İnkişaf Bankı Qrupunun İllik Toplantıları ölkənin beynəlxalq iqtisadi sistemdə artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi. Regional inteqrasiya, nəqliyyat-logistika üstünlükləri, əlverişli investisiya mühiti və sürətlənən rəqəmsal transformasiya Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin əsas dayaqları kimi çıxış edir.
Dayanıqlı iqtisadi artımın təmin olunması üçün beynəlxalq tərəfdaşlıqların genişləndirilməsi, innovasiya potensialının artırılması və insan kapitalına yatırımlar həlledici əhəmiyyət daşıyacaq. Bu isə Azərbaycanın gələcəkdə regionun aparıcı iqtisadi, investisiya və innovasiya mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.
