Gündəlik 4 milyon bareldən çox emal gücü risk altında – BEA

2026-cı ilin mart və aprel ayları üçün qlobal neft tələbatının artımı proqnozu orta hesabla gündəlik 1 milyon bareldən çox azaldılıb, 2026-cı il üzrə proqnoz isə gündəlik 210 min barel azaldılaraq 640 min barel səviyyəsinə endirilib.

Fins.az xəbər verir ki, bu barədə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) hesabatında məlumat verilib.

Hesabatda qeyd olunur ki, 28 fevralda ABŞ və İsrailin İrana qarşı hava zərbələrindən sonra neft qiymətləri kəskin dəyişib. Regionun enerji infrastrukturu hədəfə alınıb və Hörmüz boğazından tanker hərəkəti demək olar ki, tam dayandırılıb. Nəticədə Brent fyuçersləri qısa müddətdə 120 dollar/barel səviyyəsinə çatıb. Sonradan bir qədər azalsa da, hesabat hazırlanarkən Brent təxminən 92 dollar/barel olub, bu da ay ərzində 20 dollar artım deməkdir.

BEA məlumat verir ki, regionda xam neft və məhsul ixracı təxminən gündəlik 20 milyon barel azalıb. Alternativ marşrutların məhdudluğu həm istehsalçılara, həm də istehlakçılara ciddi təsir göstərir. Limanlarda yük yükləyə bilən gəmilərin sayı azdır və daxili anbarlar sürətlə dolur. Nəticədə istehsalçılar hasilatı azaltmağa və ya müvəqqəti dayandırmağa məcburdur. Gündəlik azalmalar İraq, Qətər, Küveyt, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanında daha çox müşahidə olunur, həmçinin gündəlik 2 milyon barel kondensat və NGL istehsalı dayandırılıb.

Pozuntular yalnız hasilat və ixracla məhdudlaşmır. Bir sıra neft və qaz emalı müəssisələri hücumlar və təhlükəsizlik səbəbləri ilə bağlanıb. Hörmüz boğazının bloklanması ixrac yönümlü emal zavodlarını da məhsulu azaltmağa və ya dayandırmağa məcbur edir, çünki anbarlar dolub. Hesabata görə, gündəlik 4 milyon bareldən çox emal gücü risk altındadır. 2025-ci ildə Fars körfəzi ölkələri gündəlik 3,3 milyon barel emal olunmuş məhsul və 1,5 milyon barel LPG ixrac edirdi. Digər regionlarda emalı artırmaq mümkündür, lakin xammal çatışmazlığı əsas məhdudiyyət olaraq qalır.

Böyük hava limanlarında uçuşların dayandırılması qlobal aviasiya yanacağı tələbatını azaldıb. LPG və nafta təchizatının kəskin azalması neft-kimya zavodlarını polimer istehsalını azaltmağa məcbur edir və Fars körfəzi petrokimya məhsullarının axınındakı itkiləri artırır. LPG xüsusilə Hindistan və Şərqi Afrikada yemək bişirmə və isitmə üçün risk altındadır.

Hesabat vurğulayır ki, yüksək neft qiymətləri və zəifləyən iqtisadi perspektiv bütün neft məhsullarına olan tələbatı azaldır. Nəticədə mart və aprel ayları üçün qlobal neft tələbatı artımı proqnozu orta hesabla gündəlik 1 milyon bareldən çox azaldılıb, 2026-cı il üzrə isə gündəlik 640 min barel səviyyəsinə endirilib.

Fuad Mədətov
Fins.az