Azərbaycan İslam maliyyəsi üzrə inkişaf mərhələsinə keçir - Fitch
Azərbaycan Mərkəzi Bankı (Azərbaycan Mərkəzi Bankı) yaxın gələcəkdə “İslam pəncərələri” modelinin tətbiqini nəzərdə tutur, müstəqil İslam banklarının yaradılması isə növbəti mərhələlərdə qiymətləndiriləcək.
Fins.az “Fitch Ratings” beynəlxalq reytinq agentliyinə istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin birinci yarısında iki bank Mərkəzi Bankın tənzimləyici “sandbox” rejimi çərçivəsində İslam maliyyə məhsullarının təqdimatına başlayıb. Bu sınaq prosesi 2027-ci ilədək davam etdiriləcək.
Agentliyin məlumatına görə, Mərkəzi Asiyada İslam maliyyələşməsi üzrə potensial həyata keçirilən islahatlar və Fars körfəzi ölkələrinin artan marağı fonunda güclənməkdədir. “Fitch”in qiymətləndirməsinə əsasən, 2026-cı ilin əvvəlindən region ölkələrində tətbiq edilən tənzimləyici təşəbbüslər, eləcə də Körfəz ölkələri və beynəlxalq İslam maliyyə institutları ilə əməkdaşlığın genişlənməsi bu sektorun inkişafına təkan verə bilər.
Bununla yanaşı, qeyd olunur ki, Qazaxıstan və Qırğızıstan yaxın illərdə regionda əsas hərəkətverici qüvvələrdən biri ola bilər, Azərbaycan və Özbəkistan isə hələlik ilkin bazanın formalaşdırılması mərhələsindədir. “Fitch”in proqnozuna görə, 2026-cı ilin sonuna Qırğızıstan, Qazaxıstan və Tacikistanda İslam banklarının bank sektorunun ümumi aktivlərində payı 1,5 %-dən aşağı olacaq.
“Dünya Bankı”nın 2024-cü il göstəricilərinə istinadən bildirilib ki, regionda bank hesabı olmayan əhalinin yüksək olması İslam maliyyəsinin inkişafı üçün potensial yaradır. Bu göstərici Tacikistanda 45 %, Azərbaycanda 44 %, Özbəkistanda 40 %, Qırğızıstanda 28 %, Qazaxıstanda isə 13 % təşkil edir.
Sektorun inkişafında İslam İnkişaf Bankı Qrupu da mühüm rol oynayır və aprel ayına olan məlumata əsasən, təşkilatın region ölkələrinə yönəltdiyi maliyyələşdirmənin həcmi 10 milyard ABŞ dollarını ötüb.
Bununla belə, “Fitch” bir sıra çətinlikləri də vurğulayır. Bunlara qanunvericilik boşluqları, məhdud məhsul çeşidi, zəif inkişaf etmiş rəqəmsal və filial infrastrukturu, dayanıqlı biznes modellərinin olmaması və İslam maliyyə alətləri barədə aşağı məlumatlılıq daxildir.
Qeyd edək ki, AMB sədri Taleh Kazımov bildirib ki, İslam maliyyəsi ilə bağlı qanunvericilik paketlərinin cari il ərzində təsdiqlənməsi gözlənilir və bu addım banklara həm İslam kreditləri, həm də depozit məhsulları təqdim etmək imkanı yaradacaq.
