Rəqəmsal texnologiyalar sığorta bazarında rəqabəti gücləndirir
Fins.az – Sığorta sektoru müasir iqtisadiyyatın maliyyə sabitliyini təmin edən əsas institutlardan biri kimi fəaliyyətini genişləndirir. Fiziki şəxslərin və biznes subyektlərinin maliyyə risklərindən qorunması, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və iqtisadi dayanıqlığın gücləndirilməsi baxımından sığorta mühüm rol oynayır. İqlim dəyişikliyi, kiberhücumlar, pandemiyalar və geosiyasi risklərin artdığı şəraitdə sığorta xidmətlərinə tələbat da yüksəlməkdə davam edir.
Son illərdə sektor yalnız ənənəvi məhsullarla deyil, rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt, Big Data və InsurTech həllərinin tətbiqi ilə yeni inkişaf mərhələsinə daxil olub. Müştərilər sığorta məhsullarını onlayn əldə edir, zərərləri mobil tətbiqlər vasitəsilə bəyan edir və süni intellekt əsaslı sistemlər sayəsində daha operativ xidmət alırlar. Bu dəyişikliklər bazarda rəqabəti gücləndirməklə yanaşı, xidmət keyfiyyətini və əlçatanlığı da artırır.
Qlobal sığorta bazarı 6,9 trilyon avroya çatıb
Qlobal sığorta sənayesi son illərdə yüksək artım tempini qoruyaraq dünya maliyyə sisteminin ən böyük seqmentlərindən biri olaraq qalır.
Allianz Global Insurance Report-un məlumatına görə, 2025-ci ildə dünya üzrə sığorta haqlarının ümumi həcmi 6,9 trilyon avroya çatıb. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 7,1 faiz artım deməkdir.
Hesabata əsasən, həyat sığortası bazarın ən böyük seqmenti olaraq 2,86 trilyon avro, qeyri-həyat sığortası 2,32 trilyon avro, sağlamlıq sığortası isə 1,69 trilyon avro təşkil edib.
Beynəlxalq analitiklər bazardakı artımı inflyasiya, risklərin çoxalması, tibbi xidmətlərə tələbatın yüksəlməsi və iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı maliyyə riskləri ilə əlaqələndirirlər.
Swiss Re Institute-in qiymətləndirməsinə görə, 2025-ci ildə təbii fəlakətlər nəticəsində sığortalanmış zərərlərin həcmi 100 milyard ABŞ dollarını ötərək ardıcıl altıncı il bu həddi keçib. Bu tendensiya sığorta şirkətlərini risk modellərini yenidən qiymətləndirməyə və yeni məhsullar hazırlamağa sövq edir.
Qlobal bazarda rəqəmsal sığorta xidmətlərinin payı da artır. Süni intellekt, telematika, IoT cihazları və fərdiləşdirilmiş qiymət modelləri aparıcı sığorta şirkətlərinin əsas rəqabət üstünlükləri hesab olunur.
Azərbaycanda sığorta bazarı artımını davam etdirir
Azərbaycanda da sığorta sektoru son illərdə davamlı inkişaf nümayiş etdirir. İcbari sığorta növlərinin genişlənməsi, həyat sığortasına marağın artması və rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi bazarın böyüməsinə müsbət təsir göstərir.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkədə toplanmış sığorta haqlarının həcmi 1,505 milyard manatı ötərək əvvəlki illə müqayisədə 11,2 faiz artıb.
Həmin dövrdə sığorta ödənişləri 920,4 milyon manata çatıb və illik müqayisədə 22,3 faiz artım qeydə alınıb. Toplanmış hər 100 manat sığorta haqqına qarşılıq orta hesabla 61,2 manat sığorta ödənişi həyata keçirilib.
2025-ci ilin ilk doqquz ayının nəticələrinə əsasən, bazarda fəaliyyət göstərən 16 sığorta şirkəti ümumilikdə 1,16 milyard manat sığorta haqqı toplayıb. Bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 13 faiz çoxdur.
Eyni dövrdə sığorta ödənişləri 683,9 milyon manata yüksələrək 23,5 faiz artıb. Həyat sığortası seqmenti bazarın ən sürətlə böyüyən istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Ekspertlərin fikrincə, əhalinin maliyyə savadlılığının yüksəlməsi, biznes mühitinin genişlənməsi və rəqəmsal xidmətlərin inkişafı yaxın illərdə Azərbaycanın sığorta bazarında artım tempinin qorunmasına şərait yaradacaq.
InsurTech sığorta xidmətlərini yenidən formalaşdırır
Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, sığorta sektorunda əsas transformasiya InsurTech (Insurance Technology) həlləri hesabına baş verir. Rəqəmsal texnologiyalar sığorta məhsullarının hazırlanmasından zərərin qiymətləndirilməsinə qədər bütün prosesləri dəyişir.
Hazırda dünyada və Azərbaycanda əsas innovasiya istiqamətləri sırasında süni intellekt vasitəsilə risklərin qiymətləndirilməsi, dələduzluğun aşkarlanması və fərdiləşdirilmiş tariflərin müəyyən edilməsi, onlayn sığorta platformaları və mobil tətbiqlərlə polis rəsmiləşdirilməsi və ödənişlərin tam rəqəmsal formada həyata keçirilməsi, Big Data və analitika vasitəsilə müştəri davranışının təhlili və fərdi məhsulların hazırlanması, telematika və IoT texnologiyalarının avtomobil və əmlak sığortasında real vaxt məlumatlarının istifadəsi, parametrik sığorta modelləri ilə müəyyən hadisə baş verdikdə avtomatik ödəniş mexanizmlərinin tətbiqi, həmçinin elektron identifikasiya (e-KYC) və rəqəmsal imza həlləri ilə müştəri xidmətlərinin sürətləndirilməsi yer alır.
Azərbaycanda sığorta şirkətləri elektron satış kanallarını genişləndirir, mobil tətbiqlər, onlayn müqavilə bağlanması və rəqəmsal zərər tənzimlənməsi kimi xidmətləri aktiv şəkildə tətbiq edirlər. Bu proses həm müştəri məmnuniyyətinin artmasına, həm də əməliyyat xərclərinin azalmasına imkan yaradır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, sığorta sektoru qlobal iqtisadiyyatın maliyyə dayanıqlığını təmin edən əsas sahələrdən biri kimi inkişafını davam etdirəcək. Dünyada risklərin artması, iqlim dəyişiklikləri və rəqəmsallaşma sığorta məhsullarına tələbatı artırır, InsurTech həlləri isə xidmət modelini yenidən formalaşdırır.
Azərbaycanda bazarın ikirəqəmli artım nümayiş etdirməsi, həyat sığortasının genişlənməsi və rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi sektorun inkişaf potensialının yüksək olduğunu göstərir. Qarşıdakı illərdə süni intellekt, məlumat analitikası və tam rəqəmsal sığorta xidmətlərinin bazarın əsas inkişaf istiqamətlərini müəyyən edəcəyi gözlənilir.
