Bulud texnologiyaları AI dövrünün əsas infrastrukturuna çevrilir
Fins.az - Süni intellekt, böyük verilənlər və rəqəmsal xidmətlərə artan tələbat bulud texnologiyalarını (Cloud Computing) qlobal iqtisadiyyatın əsas infrastruktur elementlərindən birinə çevirib. Həm dünyada, həm də Azərbaycanda dövlət və özəl sektor rəqəmsal transformasiyanı sürətləndirmək məqsədilə bulud əsaslı həllərə investisiyalarını artırır.
Bulud texnologiyaları (Cloud Computing) müasir rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas dayaqlarından biri hesab olunur. Şirkətlər və dövlət qurumları artıq server və proqram təminatına iri həcmli kapital yatırımları etmək əvəzinə, hesablama resurslarını, məlumat bazalarını və tətbiqləri internet üzərindən xidmət kimi əldə etməyə üstünlük verirlər. Bu yanaşma bizneslərə xərcləri optimallaşdırmaq, xidmətləri daha qısa müddətdə istifadəyə vermək və bazarın dəyişən tələblərinə çevik uyğunlaşmaq imkanı yaradır.
Son illərdə süni intellekt (AI), böyük verilənlər (Big Data), kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal dövlət xidmətlərinin inkişafı bulud texnologiyalarına tələbatı daha da artırıb. Hazırda bulud platformaları yalnız məlumatların saxlanılması üçün deyil, həm də süni intellekt modellərinin hazırlanması, analitika, proqram təminatının inkişafı və rəqəmsal innovasiyaların həyata keçirilməsi üçün əsas infrastruktur kimi istifadə olunur.
AI qlobal bulud bazarının inkişafını sürətləndirir
Qlobal bulud xidmətləri bazarı son illərin ən dinamik inkişaf edən texnologiya seqmentlərindən biri olaraq qalır.
Gartner-in proqnozuna görə, 2025-ci ildə dünya üzrə ictimai bulud (Public Cloud) xidmətlərinə son istifadəçi xərcləri 723,4 milyard ABŞ dollarına çatacaq. Bu, 2024-cü illə müqayisədə 21,5% artım deməkdir.
Məlumata əsasən, ən yüksək artım İnfrastruktur xidmətləri (IaaS) və Platforma xidmətləri (PaaS) seqmentlərində gözlənilir. Bunun əsas səbəbi süni intellekt layihələrinin və yüksək məhsuldarlıqlı hesablama infrastrukturunun sürətlə genişlənməsi ilə əlaqələndirilir.
Gartner hesab edir ki, 2027-ci ilədək təşkilatların 90%-i hibrid bulud modelindən istifadə edəcək və AI tətbiqləri bulud texnologiyalarının əsas inkişaf istiqamətinə çevriləcək.
Analitiklərin qiymətləndirməsinə görə, süni intellekt layihələrinin pilot mərhələdən real biznes tətbiqlərinə keçməsi məlumat mərkəzlərinə, GPU infrastrukturuna və bulud platformalarına yatırımları rekord səviyyəyə çatdırır. Hesablamalara əsasən, 2025-ci ildə qlobal bulud infrastrukturuna çəkilən xərclər təxminən 400 milyard ABŞ dollarını ötüb və artım tempinin 2026-cı ildə də davam edəcəyi gözlənilir.
Bununla yanaşı, geosiyasi risklər və məlumatların ölkə daxilində saxlanılması tələbləri Sovereign Cloud (suveren bulud) həllərinə marağı artırır. Gartner-in proqnozuna əsasən, bu seqment üzrə qlobal xərclər 2026-cı ildə 80 milyard ABŞ dollarına çatacaq.
Azərbaycanda bulud həllərinə maraq artır
Azərbaycanda bulud texnologiyalarının tətbiqi rəqəmsal transformasiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi inkişaf etdirilir. Dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması, bank sektorunun rəqəmsallaşması, telekommunikasiya infrastrukturunun inkişafı, eləcə də özəl sektorda ERP, CRM və digər biznes həllərinin tətbiqi bulud xidmətlərinə tələbatı artırır.
Rəsmi məlumatlara görə, 2025-ci ildə informasiya və rabitə sektorunda göstərilən xidmətlərin həcmi 4 milyard manata yaxınlaşıb və artım tendensiyası davam edir.
Eyni zamanda, internet istifadəçilərinin sayı 9 milyonu, mobil bağlantıların sayı isə 12 milyonu ötüb. Bu göstəricilər bulud əsaslı rəqəmsal xidmətlərin geniş tətbiqi üçün əlverişli baza formalaşdırır.
"Digital Azerbaijan" strategiyası çərçivəsində dövlət qurumlarında məlumat mərkəzlərinin modernləşdirilməsi, elektron hökumət platformalarının inkişafı və bulud əsaslı xidmətlərin tətbiqi genişləndirilir.
Son illərdə banklar, sığorta şirkətləri, telekommunikasiya operatorları və FinTech şirkətləri əməliyyat sistemlərini mərhələli şəkildə bulud platformalarına keçirirlər. Bu yanaşma xidmətlərin dayanıqlığını artırmaqla yanaşı, yeni rəqəmsal məhsulların bazara daha operativ çıxarılmasına şərait yaradır.
Ekspertlərin fikrincə, Azərbaycanda süni intellekt, məlumat analitikası və rəqəmsal dövlət xidmətlərinin genişlənməsi bulud texnologiyalarına investisiyaların artımını növbəti illərdə də davam etdirəcək.
Bulud texnologiyaları AI dövrünün əsas platformasına çevrilir
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bulud texnologiyaları artıq yalnız məlumatların saxlanılması vasitəsi deyil, innovativ rəqəmsal xidmətlərin əsas platforması rolunu oynayır.
Hazırda əsas inkişaf istiqamətləri sırasında hibrid bulud (Hybrid Cloud), şirkətlərin öz məlumat mərkəzləri ilə ictimai bulud xidmətlərini birləşdirən model, çoxbulud (Multi-Cloud) strategiyası, müxtəlif bulud provayderlərinin xidmətlərindən eyni vaxtda istifadə etməklə risklərin azaldılması, süni intellekt platformaları (AI Cloud), AI modellərinin hazırlanması, öyrədilməsi və istifadəsi üçün yüksək məhsuldarlıqlı bulud infrastrukturu, Serverless Computing, server idarəçiliyi olmadan tətbiqlərin avtomatik işlədilməsi, Cloud Security, məlumatların şifrələnməsi, sıfır etibar (Zero Trust) modeli və kibertəhlükəsizlik həllərinin inteqrasiyası, eləcə də Sovereign Cloud, dövlət qurumları və tənzimlənən sektorlar üçün məlumatların ölkə daxilində təhlükəsiz saxlanmasını təmin edən milli bulud infrastrukturu yer alır.
Gartner-in qiymətləndirməsinə görə, yaxın illərdə AI üçün tələb olunan hesablama gücünün artması nəticəsində bulud resurslarının əhəmiyyətli hissəsi məhz süni intellekt iş yüklərinə xidmət edəcək. Bu isə məlumat mərkəzlərinə, yüksək məhsuldarlıqlı çiplərə və bulud platformalarına investisiyaların daha da artmasına səbəb olacaq.
Bulud həlləri rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas infrastrukturuna çevrilir
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, bulud texnologiyaları bizneslərin, dövlət qurumlarının və innovasiya ekosisteminin inkişafını sürətləndirən əsas rəqəmsal infrastruktur rolunu oynayır. Dünyada süni intellekt, böyük verilənlər və rəqəmsal xidmətlərə artan tələbat bulud bazarının rekord templərlə böyüməsini təmin edir.
Azərbaycanda rəqəmsallaşma strategiyası, elektron dövlət xidmətlərinin genişləndirilməsi və özəl sektorda texnoloji transformasiya bulud həllərinin tətbiqini sürətləndirir. Qarşıdakı illərdə hibrid və çoxbulud modelləri, süni intellekt platformaları və milli bulud infrastrukturu ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyatının inkişafında əsas istiqamətlərdən biri olacaq.
