Hörmüz boğazından neft axını demək olar ki, dayanıb – gündəlik 20 milyon barel təchizat pozulub

Yaxın Şərqdə baş verən münaqişə qlobal neft bazarında böyük təchizat pozuntularına səbəb olub.

Fins.az xəbər verir ki, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) hesabatına görə, müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından gündəlik təxminən 20 milyon barel xam neft və neft məhsulu daşınırdı, lakin hazırda bu axın demək olar ki, dayanıb.

Hesabatda bildirilir ki, alternativ marşrutların məhdudluğu və ehtiyat anbarlarının dolması səbəbindən Fars körfəzi ölkələri gündəlik ən azı 10 milyon barel neft hasilatını azaltmağa məcbur olub. Əgər daşımalar tezliklə bərpa olunmasa, təchizat itkisi daha da artacaq.

BEA proqnoz verir ki, 2026-cı ilin mart ayında qlobal neft təchizatı gündəlik 8 milyon barel azalacaq. Məhdudiyyətlərin bir hissəsi OPEC+ ölkələrindən kənar istehsalçıların, həmçinin ilin əvvəlində baş verən fasilələrdən sonra Qazaxıstan və Rusiyanın hasilat artımı ilə kompensasiya ediləcək. Buna baxmayaraq, münaqişənin davam etməsi və tədarük zəncirindəki pozuntular vəziyyətin dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, münaqişə neft məhsulları bazarına ciddi təsir göstərir. Hörmüz boğazından ixrac axınları demək olar ki, tam dayandırılıb. 2025-ci ildə Fars körfəzi ölkələri gündəlik 3,3 milyon barel emal olunmuş neft məhsulları və 1,5 milyon barel mayeləşdirilmiş neft qazı (LPG) ixrac edirdilər. Lakin regionda artıq gündəlik 3 milyon bareldən çox emal gücü hücumlar və ixrac məhdudiyyətləri səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb. Digər regionlarda isə emalın artırılması xammal çatışmazlığı ilə məhdud qalacaq.

BEA-nın məlumatına görə, üzv ölkələr 11 mart tarixində yekdilliklə qərar veriblər ki, Yaxın Şərqdəki müharibə səbəbindən yaranan təchizat problemlərini azaltmaq məqsədilə bazara fövqəladə ehtiyatlardan 400 milyon barel neft buraxılsın. Yanvar ayında qlobal ehtiyatlar 8,21 milyard barel səviyyəsində olub ki, bu da 2021-ci ilin fevralından bəri ən yüksək göstəricidir. Ehtiyatların təxminən 50%-i OECD ölkələrində, 15%-i Çində, 25%-i dənizdə saxlanılan neftdə, qalan hissəsi isə digər qeyri-OECD ölkələrində yerləşir.

Fuad Mədətov
Fins.az