Hörmüz boğazı vasitəsilə tədarüklərin aşağı səviyyədə qalması neft bazarına misli görülməmiş təzyiq göstərəcək – BMI
“Fitch Solutions”un tərkibində fəaliyyət göstərən BMI şirkətinin proqnozuna əsasən, yaxın müddətdə “Brent” markalı neftin qiymətləri bir barel üçün 110–130 dollar civarına yüksələ bilər. Şərqdəki münaqişə davam edərsə, neftin qiyməti 150 dollar və daha yuxarı səviyyələrə qalxa bilər.
Fins.az xəbər verir ki, münaqişənin başlanğıcından bəri “Brent” nefti artıq 50%-dən çox bahalaşıb. Hazırda öncədən bağlanan kontraktlar bir barel üçün 109 dollardan yuxarı satılır ki, bu da qlobal neft bazarında artan təzyiqi göstərir. Qiymət artımı regionda enerji infrastrukturuna yönələn hücumların genişlənməsi ilə əlaqələndirilir.
BMI analitikləri bildirirlər ki, investorlar tədarükə dair istənilən təhdidlərə qarşı son dərəcə həssasdır. Bu da münaqişədən sonrakı bərpanın ləngiməsinə səbəb ola bilər. Hazırda istehsal və ixrac hələ də məhdud səviyyədədir.
Son iki həftə ərzində “Brent” nefti bir barel üçün 90–110 dollar arasında ticarət olunub. Lakin BMI hesab edir ki, bu diapazonun qorunması mümkün olmayacaq. Münaqişə davam edərsə, bir-iki həftə ərzində qiymətlərin bir barel üçün 110–130 dollar intervalına qalxacağı gözlənilir.
Uzunmüddətli perspektivdə BMI 2026-cı il üçün “Brent” neftinin orta qiymətini bir barel üçün 70 dollar səviyyəsində saxlayır, lakin 75–82 dollar diapazonuna qədər potensial korrektəyə hazırdır. Analitiklər bunu münaqişənin müddətinə dair qısamüddətli dörd həftəyə qədər olan ssenaridən daha uzunmüddətli, səkkiz həftəyə qədər uzana biləcək ssenariyə keçid kimi izah edirlər.
BMI-nin məlumatına görə, bazara təsir tədricən yığılır. Hərbi əməliyyatlar bir ay davam edərsə, Hörmüz boğazı vasitəsilə tədarüklərin aşağı səviyyədə qalması və kritik infrastrukturun təkrar hücumlara məruz qalması neft bazarına misli görülməmiş təzyiq göstərəcək.
Münaqişədən əvvəl Hörmüz boğazı vasitəsilə gündə təxminən 20 milyon barel neft daşınırdı. Yüngülləşdirici amillərə — Qırmızı dəniz və alternativ boru kəmərləri vasitəsilə yönləndirmə, strateji ehtiyatlardan istifadə, Rusiyaya qarşı sanksiyaların qismən yumşaldılması və tələbatın məhdud şəkildə azalması baxmayaraq, tədarük hələ də çatışmazlıqla üzləşir.
BMI proqnozlaşdırır ki, münaqişə dövründə gündəlik tədarükdə 7,5–15 milyon barel həcmində fasilələr yaranacaq. Bazar təsiri zamanla yığılacaq və fiziki dislokasiyalar artacaq.
Qiymətlərin bir barel üçün 130 dollardan yuxarı qalxması üçün bir sıra risklər mövcuddur. Bunlara Hörmüz boğazında eskalasiyaların kəskinləşməsi, Qırmızı dəniz və Yanbu kimi ixrac mərkəzlərində fasilələr, həmçinin İran və digər Körfəz ölkələrinin əsas neft hasilatı və ixrac infrastrukturlarına hücumlar daxildir.
BMI analitikləri qeyd edirlər ki, uzunmüddətli münaqişə neft və neft məhsullarına dair proqnozların yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edəcək. Daha güclü və uzunmüddətli təklif şoku ilə bərpa prosesinin gecikməsi qiymətlərin yüksək qalmasına səbəb olacaq.
