Startaplar və innovasiya iqtisadiyyatın yeni hərəkətverici qüvvəsinə çevrilir
Startaplar iqtisadi inkişafın yeni mühərrikinə çevrilir: Azərbaycan qlobal innovasiya yarışında hansı mövqedədir?
Fins.az - Qlobal iqtisadiyyatın sürətlə rəqəmsallaşdığı və texnologiyanın biznes modellərini yenidən formalaşdırdığı bir dövrdə startaplar innovasiya və iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələrindən birinə çevrilib. Çevik idarəetmə modeli, yüksək texnologiya tətbiqi və sürətli inkişaf potensialı ilə seçilən startaplar yeni iş yerlərinin yaradılması, investisiyaların cəlb edilməsi və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Bakıda keçirilən İslam İnkişaf Bankı Qrupunun 51-ci İllik Toplantıları çərçivəsində təşkil olunan “5-ci Startaplar və İnnovasiya Təqdimat Müsabiqəsi 2026” da bu istiqamətdə diqqət çəkən platformalardan biri olub. Tədbir innovasiya, süni intellekt, maliyyə texnologiyaları, iqlim həlləri və sahibkarlıq sahələrində fəaliyyət göstərən startapları bir araya gətirməklə Azərbaycanın regional innovasiya mərkəzi olmaq potensialını nümayiş etdirib.
Dünya statistikası: Startap ekosistemlərinin dəyəri 4 trilyon dolları ötüb
Son illərdə startap ekosistemləri qlobal iqtisadiyyatın ən sürətlə böyüyən seqmentlərindən birinə çevrilib. Beynəlxalq startap araşdırmalarına görə, dünya üzrə startap ekosistemlərinin ümumi bazar dəyəri artıq 4 trilyon ABŞ dollarını ötüb. ABŞ, Böyük Britaniya, Çin, Hindistan və İsrail bu sahədə lider ölkələr kimi mövqelərini qoruyurlar.
Hazırda dünyada bazar dəyəri 1 milyard ABŞ dollarından çox olan “unicorn” startapların sayı 1 500-ü keçib. Təkcə 2025-ci ildə süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən startaplara yönəldilən investisiyaların həcmi 100 milyard ABŞ dollarından artıq olub ki, bu da indiyədək qeydə alınan ən yüksək göstəricilərdən hesab edilir.
Dünya Bankı və beynəlxalq innovasiya təşkilatlarının qiymətləndirmələrinə əsasən, inkişaf etmiş ölkələrdə yaradılan yeni iş yerlərinin 50-70 faizi kiçik innovativ şirkətlər və startaplar tərəfindən formalaşdırılır. Bu səbəbdən bir çox ölkələr innovasiya fondları, vergi güzəştləri və risk kapitalı mexanizmləri vasitəsilə startap ekosistemlərinin inkişafını stimullaşdırırlar.
İslam İnkişaf Bankına üzv ölkələrdə də innovasiya və texnologiya sahibkarlığı son illərdə prioritet istiqamətlərdən birinə çevrilib. Xüsusilə Körfəz ölkələri, Malayziya, Türkiyə və İndoneziya startap maliyyələşdirilməsi və innovasiya mühitinin inkişafı sahəsində mühüm nəticələr əldə ediblər.
Azərbaycan statistikası: Startap ekosistemi genişlənir
Azərbaycan innovasiya və sahibkarlığın inkişafını iqtisadi diversifikasiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib. Qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi məqsədilə startapların dəstəklənməsi üzrə müxtəlif təşəbbüslər həyata keçirilir.
Son illərdə ölkədə fəaliyyət göstərən texnologiyayönümlü startapların sayında artım müşahidə olunur. Dövlət qurumları, innovasiya mərkəzləri, texnologiya parkları və özəl investorların dəstəyi ilə yerli startapların beynəlxalq tədbirlərdə iştirak imkanları da genişlənib.
İslam İnkişaf Bankı Qrupunun Bakıda təşkil etdiyi müsabiqəyə Azərbaycandan 220-dən çox müraciətin daxil olması ölkədə innovativ sahibkarlığa marağın yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Seçim mərhələsinin nəticələrinə əsasən 25 yerli startap növbəti mərhələyə vəsiqə qazanıb, onların 12-si isə final mərhələsində beynəlxalq investorlar qarşısında təqdimat etmək imkanı əldə edib.
Bu göstəricilər Azərbaycanın tədricən innovasiya istehsal edən ölkə modelinə yaxınlaşdığını nümayiş etdirir. Xüsusilə süni intellekt, aqrotexnologiyalar, maliyyə texnologiyaları, yaşıl enerji və rəqəmsal xidmətlər istiqamətində fəaliyyət göstərən startapların sayında artım qeydə alınır.
Eyni zamanda KOBİA, innovasiya mərkəzləri, universitetlər və texnologiya parkları tərəfindən həyata keçirilən akselerasiya proqramları yerli sahibkarların beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsinə töhfə verir.
İnnovasiya: Süni intellekt yeni iqtisadi transformasiyanın mərkəzindədir
Müasir dövrdə qlobal innovasiya gündəminin əsas istiqamətlərindən biri süni intellekt texnologiyalarının inkişafıdır. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) qiymətləndirmələrinə görə, süni intellekt yaxın onillikdə dünya iqtisadiyyatına trilyonlarla dollar əlavə dəyər qazandıra bilər.
Bakıda keçirilən “5-ci Startaplar və İnnovasiya Təqdimat Müsabiqəsi 2026”da da süni intellekt, rəqəmsal innovasiya, maliyyə inklüzivliyi, iqlim texnologiyaları və sosial təsir istiqamətlərinin ayrıca kateqoriyalar kimi təqdim olunması innovasiya gündəliyinin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Müasir yanaşmada innovasiya yalnız yeni texnologiyaların yaradılması ilə məhdudlaşmır. Bu proses eyni zamanda sosial problemlərin həlli, iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma, maliyyə əlçatanlığının artırılması və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi kimi məqsədləri də əhatə edir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə əsas prioritetləri yerli startapların beynəlxalq investorlara çıxış imkanlarının artırılması, risk kapitalı bazarının inkişaf etdirilməsi və universitet-elmi mərkəz-biznes əməkdaşlığının daha da gücləndirilməsi olmalıdır.
Müasir iqtisadiyyatda rəqabət üstünlüyü getdikcə daha çox innovasiya potensialı ilə müəyyən olunur. Startaplar yeni texnologiyaların kommersiyalaşdırılması, yüksək ixtisaslı iş yerlərinin yaradılması və xarici investisiyaların cəlb edilməsi baxımından mühüm rol oynayırlar. Bakıda keçirilən “5-ci Startaplar və İnnovasiya Təqdimat Müsabiqəsi 2026” Azərbaycanın qlobal innovasiya şəbəkələrinə inteqrasiyasının gücləndiyini və ölkədə formalaşan startap ekosisteminin beynəlxalq maraq doğurduğunu göstərən mühüm platforma kimi qiymətləndirilir.
