Rəqəmsal transformasiya sahibkarlığın yeni inkişaf modelini formalaşdırır
Fins.az - Qlobal iqtisadiyyatın sürətlə rəqəmsallaşdığı bir dövrdə sahibkarlıq fəaliyyəti də yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Ənənəvi biznes modellərinin yerini getdikcə daha çox rəqəmsal həllər, innovativ platformalar və texnologiya əsaslı fəaliyyət formaları tutur. Elektron ticarət, rəqəmsal ödəniş sistemləri, süni intellekt, bulud texnologiyaları və məlumat analitikası biznesin idarə edilməsində əsas alətlərdən birinə çevrilib.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, müasir iqtisadiyyatda rəqabət üstünlüyü artıq yalnız istehsal imkanları və maliyyə resursları ilə deyil, innovasiya potensialı, rəqəmsal həllərdən istifadə səviyyəsi və texnoloji çevikliklə müəyyən olunur. Bu səbəbdən rəqəmsal sahibkarlıq qlobal iqtisadi artımın, məşğulluğun və investisiya axınlarının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab edilir.
Rəqəmsal iqtisadiyyat qlobal ÜDM-də payını artırır
BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının (UNCTAD) məlumatlarına görə, rəqəmsal iqtisadiyyat hazırda dünya üzrə ümumi daxili məhsulun təxminən 15 faizini formalaşdırır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu sahə ənənəvi iqtisadiyyatla müqayisədə orta hesabla 2,5 dəfə daha sürətlə böyüyür.
Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (ITU) qiymətləndirmələrinə əsasən, 2025-ci ildə dünya üzrə internet istifadəçilərinin sayı 5,8 milyardı ötüb. Bu göstərici dünya əhalisinin təxminən 71 faizinə bərabərdir. İnternetə çıxış imkanlarının genişlənməsi milyonlarla insanın rəqəmsal sahibkarlıq fəaliyyətinə qoşulmasına şərait yaradır.
Qlobal elektron ticarət bazarının həcmi isə artıq 6 trilyon ABŞ dollarını keçib. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, kiçik və orta biznes subyektlərinin təxminən 70 faizi satış və marketinq fəaliyyətində rəqəmsal platformalardan istifadə edir.
Süni intellekt bazarının həcminin 2030-cu ilə qədər 1,8 trilyon ABŞ dollarına çatacağı proqnozlaşdırılır. Dünya Bankının hesablamalarına görə, rəqəmsal texnologiyalara investisiya yatıran ölkələrdə məhsuldarlıq artımı ənənəvi iqtisadi modellərlə müqayisədə 20-25 faiz daha yüksək olur.
Bu göstəricilər rəqəmsal sahibkarlığın artıq ayrıca iqtisadi sahə deyil, qlobal iqtisadi sistemin əsas sütunlarından birinə çevrildiyini göstərir.
Rəqəmsal biznes ekosistemi genişlənir
Azərbaycanda da rəqəmsal transformasiya iqtisadi inkişaf siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edilib. Son illərdə elektron hökumət xidmətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal ödəniş infrastrukturunun inkişafı və innovasiya ekosisteminin formalaşdırılması bu sahədə mühüm nəticələr yaradıb.
Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin açıqladığı məlumatlara görə, ölkədə internet istifadə səviyyəsi 88 faizdən yuxarıdır. Elektron ticarət əməliyyatlarının həcmi hər il ikirəqəmli artım nümayiş etdirir. Nağdsız ödənişlərin payında da davamlı yüksəliş müşahidə olunur.
Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) tərəfindən həyata keçirilən proqramlar nəticəsində yüzlərlə sahibkar rəqəmsal satış platformalarına çıxış əldə edib. Bununla yanaşı, innovasiya mərkəzləri, texnologiya parkları və biznes inkubatorları vasitəsilə startapların maliyyələşdirilməsi və inkişafına dəstək mexanizmləri genişləndirilib.
Bakıda keçirilən beynəlxalq iqtisadi forumlar və innovasiya tədbirləri də yerli sahibkarların qlobal bazarlarla inteqrasiyasına töhfə verir. Xüsusilə İslam İnkişaf Bankı Qrupunun təşkil etdiyi beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində yüzlərlə startapın iştirak etməsi və investorlarla görüşlər keçirməsi Azərbaycanın regional innovasiya mərkəzi kimi mövqeyinin gücləndiyini nümayiş etdirir.
Süni intellekt və rəqəmsal sahibkarlığın yeni mərhələsi
Qlobal innovasiya gündəliyinin əsas istiqamətlərindən biri süni intellekt texnologiyalarının biznesə inteqrasiyasıdır. Dünyanın ən sürətlə inkişaf edən şirkətləri artıq maliyyə texnologiyaları, kibertəhlükəsizlik, elektron ticarət, rəqəmsal logistika və süni intellekt sahələrində fəaliyyət göstərirlər.
Azərbaycanda da bu istiqamətdə mühüm addımlar atılır. İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyi, texnologiya parkları və biznes inkubatorları gənc sahibkarların innovativ layihələr həyata keçirməsinə şərait yaradır. Süni intellekt həllərinin bankçılıq, kənd təsərrüfatı, səhiyyə, logistika və təhsil sektorlarında tətbiqi məhsuldarlığın artırılmasına və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir.
Ekspertlərin fikrincə, yaxın illərdə rəqəmsal sahibkarlıq ənənəvi biznes modellərini əvəz etməyəcək, lakin onların ayrılmaz hissəsinə çevriləcək. Elektron xidmətlər, məlumat əsaslı idarəetmə və innovativ texnologiyalar iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin əsas göstəricilərindən biri olacaq.
Müasir dünyada iqtisadi inkişafın əsas mənbələrindən biri rəqəmsal sahibkarlıqdır. Dünya üzrə internet istifadəçilərinin sayının 5,8 milyarda, qlobal elektron ticarət bazarının həcminin isə 6 trilyon ABŞ dollarına çatdığı şəraitdə rəqəmsal iqtisadiyyat yeni biznes imkanları yaradır.
Azərbaycanda həyata keçirilən rəqəmsal transformasiya siyasəti, innovasiya ekosisteminin genişləndirilməsi, startapların dəstəklənməsi və elektron xidmətlərin inkişafı ölkənin yeni iqtisadi modelinin formalaşmasına mühüm töhfə verir. Bu proses həm qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirir, həm də yüksək əlavə dəyər yaradan rəqabətqabiliyyətli sahibkarlığın formalaşmasına şərait yaradır.
