Kiçik və orta biznes yeni inkişaf mərhələsində: rəqəmsallaşma KOB-ları necə dəyişir?
Fins.az - Kiçik və orta biznes (KOB) müasir iqtisadiyyatın davamlı inkişafını təmin edən əsas sütunlardan biri hesab olunur. Məşğulluğun artırılması, rəqabət mühitinin genişləndirilməsi, innovasiyaların təşviqi və qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından KOB-ların rolu ildən-ilə artır. Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı isə kiçik və orta sahibkarlığın fəaliyyət modelini dəyişərək yeni bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirir.
KOB-lar qlobal iqtisadiyyatın aparıcı qüvvəsidir
Beynəlxalq təşkilatların məlumatlarına görə, hazırda dünyada fəaliyyət göstərən müəssisələrin təxminən 90%-ni mikro, kiçik və orta biznes subyektləri təşkil edir. KOB-lar qlobal məşğulluğun 60–70%-ni, dünya üzrə ümumi daxili məhsulun (ÜDM) isə 50–60%-ni formalaşdırır.
İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə yaradılan yeni iş yerlərinin böyük hissəsi məhz kiçik və orta biznesin payına düşür. Dünya Bankının hesablamalarına əsasən, artan əmək bazarının tələbatını qarşılamaq üçün 2030-cu ilədək yüz milyonlarla yeni iş yerinin yaradılması tələb olunur və bu prosesdə əsas yük KOB sektorunun üzərinə düşəcək.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, rəqəmsallaşmaya və innovasiyalara investisiya yatıran KOB-lar məhsuldarlıq, ixrac və gəlirlilik baxımından daha yüksək nəticələr əldə edirlər. Elektron ticarət, rəqəmsal marketinq, süni intellekt və bulud əsaslı idarəetmə sistemləri kiçik bizneslərin iri şirkətlərlə rəqabət imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Azərbaycanda KOB sektoru genişlənir
Azərbaycanda da kiçik və orta biznes iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi inkişaf etdirilir. Dövlət tərəfindən tətbiq olunan vergi güzəştləri, güzəştli maliyyələşmə mexanizmləri, ixracın təşviqi və biznes xidmətləri sektorun inkişafına mühüm dəstək verir.
Son rəsmi məlumatlara görə:
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinin 99,7%-ni KOB-lar təşkil edir;
Son illərdə ölkədə KOB-ların sayı 400 mindən çox müəssisəyə çatıb;
KOB subyektlərinin yaratdığı əlavə dəyər və məşğulluqdakı pay davamlı olaraq artır;
Kiçik və orta biznes əsasən ticarət, xidmət, logistika, istehsal, turizm və kənd təsərrüfatı sahələrində fəaliyyət göstərir.
KOBİA-nın məlumatına əsasən, 2018-ci ildən etibarən Azərbaycanda KOB-ların sayı təxminən 74% artıb. Son illərdə sektorun illik dövriyyəsi 48 milyard manatı ötüb, qeyri-neft dövriyyəsində payı isə 37%-ə yüksəlib. Bu dinamika dövlət dəstəyi mexanizmlərinin və biznes mühitində aparılan islahatların nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Beynəlxalq maliyyə institutları hesab edirlər ki, Azərbaycanda KOB sektorunun inkişaf potensialı hələ tam reallaşmayıb. Xüsusilə rəqəmsallaşma, ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, yaşıl iqtisadiyyat və innovasiya sahələrində əlavə inkişaf ehtiyatları mövcuddur.
Rəqəmsallaşma KOB-ların fəaliyyət modelini dəyişir
Müasir dövrdə kiçik və orta biznes üçün rəqabət üstünlüyü yalnız məhsul və xidmət keyfiyyəti ilə deyil, texnologiyaların tətbiq səviyyəsi ilə də müəyyən olunur.
Hazırda əsas innovasiya istiqamətləri aşağıdakılardır:
süni intellekt (AI) vasitəsilə satışların proqnozlaşdırılması, marketinq kampaniyalarının optimallaşdırılması və müştəri davranışının analizi;
elektron ticarət platformaları hesabına daxili və xarici bazarlara daha sürətli çıxış;
bulud texnologiyalarının tətbiqi ilə mühasibatlıq, anbar idarəetməsi və biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması;
FinTech həlləri və rəqəmsal ödəniş sistemləri vasitəsilə maliyyə əməliyyatlarının sadələşdirilməsi;
yaşıl texnologiyalar və enerji səmərəliliyi layihələri hesabına xərclərin optimallaşdırılması və dayanıqlı biznes modelinin qurulması.
Azərbaycanda KOB-ların innovativ inkişafının dəstəklənməsi məqsədilə rəqəmsal xidmətlər genişləndirilir, startap ekosistemi gücləndirilir, biznes inkubatorları yaradılır və innovasiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi istiqamətində yeni təşəbbüslər həyata keçirilir. Elektron dövlət xidmətləri, onlayn biznes qeydiyyatı və elektron lisenziyalaşdırma sistemləri də sahibkarların fəaliyyətini daha çevik və əlçatan edir.
KOB-ların strateji əhəmiyyəti artır
Qlobal iqtisadiyyatda kiçik və orta biznes innovasiya, məşğulluq və iqtisadi artımın əsas mənbələrindən biri kimi çıxış edir. Azərbaycanda KOB sektorunun genişlənməsi, qeyri-neft iqtisadiyyatındakı rolunun artması və rəqəmsal transformasiyanın sürətlənməsi bu sahənin strateji əhəmiyyətini daha da gücləndirir.
Mütəxəssislərin fikrincə, qarşıdakı illərdə süni intellekt, elektron ticarət, rəqəmsal maliyyə xidmətləri və yaşıl texnologiyaları daha sürətlə tətbiq edən KOB-lar həm daxili bazarda, həm də beynəlxalq arenada rəqabət üstünlüyünü artıracaq.
