Əsas xəbərlər
“Qazprom” un Türkiyəyə qaz ixracı 125% artıb Zelenski Mərkəzi Bankın rəhbərini dəyişməyi planlaşdırır Kapital Bank-ın aktivləri 14.7% artıb -HESABAT Dolların sabaha olan rəsmi məzənnəsi AÇIQLANIB “Mətanət A” məhsulları tədrisdə istifadə olunur Gürcüstanın Azərbaycana borcu açıqlanıb Məşhur aparıcı 2021-ci ilin avtomobilini seçib “Embafinans” QSC-nin istiqrazları Bakı Fond Birjasında listinqə daxil edilib Prezident Füzulidə hər evin neçə sot torpağı olacağını açıqlayıb Tələbələr koronavirusa yoluxdu: Universitetdə dərslər məsafədən tədrisə keçdi – RƏSMİ “Netwoking Azerbaijan” növbəti tədbirini keçirib Azərbaycan ötən həftə Voronej vilayətindən süd və kolbasa idxal edib Fransız lüks markalarının səhmləri kəskin UCUZLAŞDI Bank VTB (Azərbaycan) ASC TENDER ELAN EDİR Azad olunan ərazilərdə sosial infrastrukturun qurulmasına dair təkliflər təqdim edilib İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi əlavə 2,4 milyon manatlıq dərman alır Sabah leysan olacaq – PROQNOZ Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib Daha 5 startapa şəhadətnamə verildi Nazirlik: “1 milyonadək işçinin maaşı və 130 minədək tələbənin təqaüdü artırılacaq” ASAN Xidmət tender elan edir Nağdsız ödənişlərdən hər hansı vergi tutulması ilə bağlı açıqlama -RƏSMİ Bakıda 20 nömrəli məktəb distant tədrisə keçib – RƏSMİ Rezidenturanın boş qalan yerlərinə qəbul elan edilib Tesla səhmləri 7 ay ərzində 50% bahalaşıb Azərbaycana gətirilən avtomobillərin sayı AÇIQLANDI – RƏSMİ Anar Əskərov: Marketinq tədbirləri TV izləməyən təbəqəyə təsir etmir Sosial təminat növləri üzrə ödəniş dörd faizə yaxın artıb Azərbaycanla Qətər arasında viza rejimi ləğv edilib Xalq Bankın ödəniş kartlarını Hesab.az-da PULSUZ əldə edin! Orxan Məmmədov: Müvafiq istiqamətlər üzrə 15 layihə maliyyələşdirilib Dövlət başçısının yeni sərəncamı ilə sosial ödənişlərin artımı kimləri əhatə edəcək? – Nazirlik açıqladı “Heç bir kredit götürmədən bu işləri görəcəyik” Bakı Limanının ümumi yük dövriyyəsi 21% artıb 275 ailə Hövsan Yaşayış Kompleksində güzəştli mənzilə sahib olub Yeni İli Şahdağ oteldə keçirmək istəyənlər üçün ƏLA ŞANS Kaspersky xəbərdarlıq edir: zərərli proqrama yönləndirən məktub ala bilərsiniz “SOCAR İstiqrazlarını bizim vasitəmizlə alan fiziki şəxslərin illik 5% qazanmasını təmin edirik” Deputat şəhid anasının “uşaq pulu” ilə bağlı təklifindən danışdı İlham Əliyev xalqa müraciət etdi PAŞA Bank “SIBOS 2021” Beynəlxalq Bankçılıq Forumunda iştirak edib Hökumət maaş, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı təklifləri oktyabrın 21-dək təqdim edəcək Çin iqtisadiyyatı 9,8% böyüyüb Xarici bazarlarda müşahidə olunan inflyasiya Azərbaycana da təsir edir – ARAŞDIRMA İngiltərədə yüksək məvaciblə “Simpsonlar”ı izləyəcək şəxs axtarılır İcbari siğorta üzrə bilmək lazım olan doqquz VACİB MƏQAM Başqırdıstandan Azərbaycana quş əti və yumurtanın gətirilməsinə məhdudiyyət qoyulub Bu il Azərbaycanda qaydaları pozan sürücü və piyadaların sayı açıqlanıb Beynəxalq Bank işçi axtarır Neft kəskin bahalaşdı “İnvestorlar daha böyük bazar dalğalanmalarına hazır olmalıdır” Qızıl yenidən UCUZLAŞDI “Google”dan Azərbaycana bayram təbriki Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günüdür Xudafərin körpüsünün işğaldan azad edilməsindən 1 il keçdi Mərkəzi Bank rəsmi valyuta məzənnələrini AÇIQLAYIB Artımlar 1,8 milyon vətəndaşı əhatə edəcək Hökumət maaşların artırılması ilə bağlı işlərə başladı Novak: Avropadan əlavə qaza tələbat yoxdur Əməkhaqları, pensiyalar, sosial müavinətlər və təqaüdlər artırılır – Sərəncam Yeni tarif dəyişikliklərinin – İzahı Tarif Şurası işığın və qazın qiymətinə dəyişiklik etdi Onun ixtirası ilə görə bilməyən insanın görmə qabiliyyəti bərpa oluna bilər Azərbaycan Sənaye Bank-nın kredit portfeli 28,5% azalıb-HESABAT Ərdoğan Azərbaycanla yeni qaz müqaviləsindən danışdı “Bitcoin”in qiyməti 60 min dolları ötüb-REKOR BAHALAŞMA Xalq Bank III rübün yekunlarını elan etdi Günəş, qum və dəniz tətili – DUBAY TURU Havanın temperaturu kəskin enəcək – XƏBƏRDARLIQ Bank Respublika işçi axtarır Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib Peşə təhsili kredit sistemi ilə təşkil olunacaq Deputat TƏBİB və nazirliyi tənqid etdi Son sutkada koronavirusa yoluxanların SAYI AÇIQLANDI Prezident: Azərbaycan İrandan Ermənistana və daha sonra Avropaya narkotrafik marşrutunu bağlayıb İlham Əliyev: Biz ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması şərti ilə sərhədlərin delimitasiyasına dair Ermənistanla danışıqlara başlamağa hazırıq 18 Oktyabr – Müstəqilliyin Bərpası Günü iş günü sayılacaq Deputat İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin fəaliyyətini yoxlamağa çağırdı 3 sərhəd keçid məntəqəsi arasında avtomobil yolunun tikintisi davam edir “AzFinance” İnvestisiya Şirkəti sahibkarlara onlayn sertifikatlı təlim keçib PAŞA Bank rəsmisi: PAŞA Bank qızıla investisiya etməyib İlham Əliyev: Ağdam şəhərini Qafqazın Hirosiması adlandırırlar FAO Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sahəsində 270-dən çox layihə reallaşdırıb Rövnəq Abdullayev TOTAL şirkətinin nümayəndələri ilə görüşüb Milli Məclisdə səhiyyə xərclərinin artırılması təklif olunub Pay torpaqlarına reyestr çıxarışının verilməsinə görə rüsum tutulmayacaq Ekonom Gürcüstan TURU Əmək qabiliyyətinin itirilməsi və ya ölüm hallarına görə təzminat alınması sığorta ilə mümkündür? – AÇIQLAMA Memarlar İttifaqının 85 illik yubileyinə həsr olunan poçt markası buraxılıb Mikayıl Cabbarov türk səfirlə Preferensial Ticarət Sazişinin genişləndirilməsini müzakirə edib Bank of Baku işçi axtarır Unibankda mikro kreditlərin 25%-i avtomatlaşdırılmış sistemlə ayrılır Bakının “Ukrayna dairəsi”ndə konflikt nöqtələrinin sayı 170-dən 23-ə enəcək Ötən ay daha çox hansı xəstəliklərə görə həkimə müraciət olunduğu açıqlanıb Yeni “Land Cruiser”lərin qiyməti “əl yandırır” Azərbaycan iqtisadiyyatı 5%-ə yaxın böyüyüb Naxçıvan Dövlət Ehtiyatları Agentliyi publik hüquqi şəxs yaradılıb Azərbaycanın qeyri-neft ÜDM-i 6,2% artıb Kaspersky-dən kiberbullinqlə bağlı AÇIQLAMA Azərbaycanın pərakəndə ticarət dövriyyəsi 2,8% artıb Milli Məclisin iclası başlayıb Türkiyə Azərbaycandan əlavə 11 mlrd. kubmetr qaz alacaq Azərbaycanda muzdlu işçilərin sayı artıb, ortaaylıq əməkhaqqı 725 manatı keçib Kapital Bank aztəminatlı ailələrə dəstəyini davam etdirir PAŞA Kapital investisiya şirkəti “Silk Vey Vest Aviaşirkəti”-nin 50 milyon dollarlıq istiqraz buraxılışını həyata keçirəcək Azərbaycanda ortaillik inflyasiya 5,2% təşkil edib Məktəblərdə dərsliklər çatışmır? – Nazir müavinindən AÇIQLAMA Benksinin doğrayıcı ilə kəsilmiş rəsmi rekord qiymətə satılıb “Facebook” rəhbərindən “WhatsApp”dakı yeniliklə bağlı paylaşım Buster doza vurduranların sağ qalmaq şansı dəfələrlə artacaq Azərbaycanda yeni peşə təhsili ixtisasları yaradıldı – QƏRAR “Savalan” ASC səhmdarlarının iclası keçiriləcək Bir il əvvəl bu gün azad edilən ərazilər – SİYAHI Qida məhsullarının reytinqi hazırlanıb Vətəndaşların DİQQƏTİNƏ: Bakının bəzi yerlərində su olmayacaq Koronavirusla bağlı SON STATİSTİKA Microsoft LinkedIn-in Çində fəaliyyətini dayandırır Bakı Dövlət Universiteti tender elan edir Kapital Bank işçi axtarır “OBA”marketdə 74 minlik mənimsəmə Bitkoin yenidən rekord həddə BAHALAŞDI Bayden borc limitini artıran qanun layihəsini imzalayıb Neft BAHALAŞIB Zelenskinin Britaniyaya səfər tarixi açıqlandı Müdafiə Nazirliyi daha bir açıqlama yaydı Mərkəzi Bank rəsmi valyuta məzənnələrini AÇIQLAYIB Avropada qazın qiyməti bahalaşdı Azərbaycandakı banklar dollar qəbulunu dayandırıb SOCAR neft hasilatını artırıb-HESABAT Dolların sabaha olan rəsmi məzənnəsi AÇIQLANIB Nazir: “Azərbaycan neftin hazırkı qiymətlərindən razıdır” Maliyyə Nazirliyinin istiqrazlarının yerləşdirilməsi üzrə hərrac keçiriləcək Yoluxanların sayı bu gün də artdı Dünya maşın bazarında SON VƏZİYYƏT Rövnəq Abdullayev Əlcəzairin səfiri ilə görüşüb Ermənilər Qarabağda olan mədəni abidələrin 95%-ni məhv ediblər – NAZİR Anar Əliyev Caspian Energy Clubun təşkil etdiyi “CEO Lunch”-da iştirak edib Daha bir marşrut avtobusunda önənişlər “BakıKart”la olacaq İnstagram yenidən çökdü Prezident 3,3 milyon manat ayırdı PAŞA Bank rəsmisi: Ümumilkdə 38-ə yaxın fərqli xarici partnyorla geniş əməkdaşlıq edirik Ölkədə əks-göstəriş sertifikatı alanların sayı məlum olub “Hyundai” avtomobilləri üçün çip istehsalına başlayacaq Daimler yeni Mercedes-Maybach konseptini hazırlayır OPEC + nazirləri 2021-ci ilin dekabrında üz-üzə görüşlərini bərpa edə bilərlər Bakı Metropoliteni tender elan edir Sabaha olan HAVA PROQNOZU Azərbaycan və Lukoyl alternativ enerji sahəsindəki layihələri müzakirə edir İndiyədək neçə yeniyetmə vaksinasiya olunub? – RƏSMİ Azərbaycana neçə ölkədən quşçuluq məhsulu gətirilmir? – RƏSMİ Bank VTB (Azərbaycan) ASC tender elan edir

Çin iqtisadi modeli və ya Soros bizə qarşıdır

Çin iqtisadi modeli və ya Soros bizə qarşıdır

Son aylarda fond bazarlarında ticarət olunan bir çox böyük şirkətlərin səhmlərinin kotirovkaları Çinin qərarlarından əziyyət çəkir. Bəs səbəb nədir? Sosialist düşüncə və nəzarət. Səbələrdən biri kimi  ABŞ və Çin arasındakı gərginliyi və hər iki dövlətin müəyyən etdiyi riskləri də göstərmək olar. Onu da qeyd edək ki,  bu gün Çin fond bazarları son 7 ayın ən yaxşı göstəricisini sərgiləyib. Niyə? Çünki iki prezident arasında “açıq və səmimi” telefon danışığı olub.

Bu arada biz bir  müddət öncə Çinlə ABŞ arasında mövcud gərginliyin uzun müddət davam etməyəcəyini və KWEB ETF – i vasitəsi ilə Çinə investisiya etməyi məsləhət görmüşdük. Buna baxmayaq Corc Soros The Wall Street jurnalına verdiyi müsahibədə Çinə investisiya yatırmağın yaxşı fikir olmadığını və bununçox riskli olmasını qeyd edib. O əsasən BlackRock şirkətinin 1 milyard yatırımını pisləyib ( biz tək deyilik arxamızda BlackRock var..). 

Bəs Çinin iqtisadiyyatı ümumi olaraq necə qurulub və orada səhm almadan necə səhm alırlar?

Özünə xas modeli ilə Çin son bir neçə onillikdə inanılmaz iqtisadi artım və fenomenal inkişaf sərgiləyib. İqtisadçılar Çinin bazar iqtisadiyatı modeli ilə bağlı  müzakirələri indi də davam etdirirlər. Burada həm sosialist prinsipləri həm də kapitalizm elementləri mövcuddur. Bu paradoksal kimi görünsədə ölkədə həm sosial zonalar həm də tam olaraq kapitalizm zonaları var. Çin iqtisadiyyatı üç “titan” üzəridə dayanıb və inkişaf edir: dünyada sonuncu komunist ölkəsi formatında qalan Çin əsasən investisiyaların cəlbi, ixrac istiqamətli inkişaf və rekord həddə ucuz işçi qüvvəsi ilə iqtisadiyyatını inkişaf etdirir. 

İlk illərdə əsas diqqət keyfiyyətə zərbə endirməklə aşağı maya dəyəri olan məhsullara yönəldilmişdi. Bu sahədə Çin ilə  mübarizə aparmaq və rəqabətə girmək demək olar ki, mümkünsüz idi . Məhz bu səbəbdən çox qısa müddətdə Çin məhsulları dünyanı “zəbt etdi”. Zaman keçdikcə bu sahəd vurğu innovativ həllərə dayanan və yeni texnologiyaların gəlməsi ilə keyfiyyətin artırılması ilə nəticələnən dəyişikliyə yönəldildi. 

Bir müddət sonra dünyanın məşhur şirkətləri Çində öz filiallarını açaraq keyfiyyətli məshullar istehsal etməyə başladılar. Eyni zamanda Çin aktiv şəkildə istehsalatın artırılması, effektivlik və araşdırma işlərinə yatırım edir. Bu gün Çin, stabil gəlirliyi olan, artan ÜDM – li və zaman keçdikcə korrektirovka etməyi sevən, makro nəzarətdən, dövlət planlamasından və bazar tənzimləməsindən istifadə edən ölkədir. 

Çin iqtisadiyyatın xüsusi edən nədir? 

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi Çinin iqtisadi modeli bazar iqtisadiyyatı ilə ziddiyyət yaratsa da əsas güc ölkənin inkişafına yönəldilib və əldə etdikləri uğur da tətbiq edilən strategiyalarının düzgün işləməsinə bir sübutdur. Qarışıq hesab olunan iqtisadiyyatdan bir faktı nəzərinizə çatdırmaq istərdim. Ölkədə bütün maliyyə qürumları dövlət tərəfindən idarə olunur və yuan əlınması alqışlansa da dollar alışı əsasən də dolları xaricə çıxarmaq  üçün dollar almaq çətindir.

Çin modelinin əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır. 

– İqtisadi sektorlarda dövlət payına görə (60%) birincilik. İlk növbədə yenidən emal, energetika, alkaqol və metallurgiya sektorlarında dövlətin payı çoxdur. 

– Dövlət tərəfindən fərdi sahibkarlığın inkişafına dəstək.

– Hakimiyyət tərəfindən sərt kontrol. Hər il vergi revizziyası baş verir və bu qürum bütün şirkətlərin ödənişlərinə nəzəraət edir, qiymətləri tənzimləyir və.s. kimi sərt kontroldan istifadə edir. 

– Eksporta yönəlik iqtisadi model. Əsas istiqamətləri: tekstil və hazır geyimlər, plastik, elektronika, kömür və qidadır. 

– Dayanmadan artan daxili bazar və daxili istehlak.

– Açıq iqtisadi model. 

Hazırda innovasiyalara açıq və inkişafdan geri qalmaq istəməyən Çin ABŞ kapitalının ölkəyə daxil olmasını xoş qarşılasa da, nəzarəti daha çox sevir və texnologiyalar sahəsində olan rahatlığı azaldaraq yenidən özünə tabe etmək istəyir. Məhz bu qərarların sonunda ABŞ prezidenti ilə Çin prezidentləri arasında telefon danışığı olub. Nəzərə alsaq ki, ABŞ kapitalı və şirkətlərinin orada planları və riskləri böyükdür Çinin bu sahədə istədiyini ala biləcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Buna baxmayaraq biznes üzərində uzun müddət sərt nəzarəti Çinin özü üçün də faydalı deyil.  Burada ehtiyyatlı olmaq lazımdır ki, nəzarət əks mübarizəyə çevrilməsin. Əhalisi çox  olan Çinin digər ölkələrdən fərqli olaraq tamamilə başqa riskləri var. 

Yatırım etməyə dəyərmi? 

Çin fond bazarında hazırda nadir olan hadisələrdən biri baş verir. Səhm və indekslər maksimumlardan aşağıı ticarət olunurlar. Çinə yatırım zamanı əsas fikir – Çinin nəzarəti azaldacağı və şirkətlərin gəlirlərinin artmasına yardım etməsi faktı olacaq. Bu riskli görsənsə də (Soros az da olsa doğru mövqedə ola bilər) 1-3 il müddətində kapital qoyuluşu cəlb edici görünür. Əlbətdə hər kəs özü qərar verir və risk/gəlir gözləntilərini özü müyyən edir. Misal üçün Alibaba şirkətinin səhmləri (onlar həm də ABŞ da kotirovka olunurlar NYSE: BABA) ilin əvvəlindən -28.11% geriləyib və fevral maksimumlarından -46% aşağı təklif olunur. İki mərhələli yatırım etmək mümkündür. İstər ETF istərsə də fərqli bir səhm olsun kapitalın bir hissəsini indi, digərlərini isə yaxın aylarda dövlət/biznes münasibətlərində gərginləşmə olarsa enən kotirovkalarda digər hissəsini istifadə etməklə. 

P.s Donald Trampın uzun müddətli ticarət müharibəsi planı özü olmadan alınmadı əlbətdə amma Tramp Çinin gücünün qaynağını bilirdi və Çin dövlətinin bəzi məsələlərə gözünün açılmasında istəmədən yardımçı oldu. Co Bayden danışıqlar zamanı aradakı gərginliyi azaltmaq üçün təkliflər etsə də Çin tərəfi siyasətdə dəyişikliyin olmayacığını bildirib. 

 Müəllif: Tamerlan Bayramlı 

  Plato Capital and Co. İnvestisiya şirkətinin Direktor müavini

 

SHARE THIS STORY

FacebookTelegramTwitter